Mavlono imom, asr xalifasi, amirulmuʼminin al-Mansur billoh Aliy ibn al-Imom al-Mahdiy al-Abbos ibn al-Mansur Husayn ibn al-Mutavakkil al-Qosim

Nasabining toʻlasi bobosi al-Hasan ibn al-Qosimning tarjimasida oʻtgan. Ash-Shavkoniy oʻzidan eshitganiga koʻra, 1151 yili Sanʼoda tugʻilib oʻsha yerda oʻsdi. 1172 yili yoki undan oldin otasi imom al-Mahdiy unga Sanʼo viloyatini topshirib, uni askarlar amiri qildi va Sanʼo qasrida yashashini buyurdi; u buni toʻla uddaladi — qatʼiyat, hayba, keng hurmat, saxovat, xushxulqlik, ishlarga sabr va jamoat ahvolini boshqarish bilan otasining kunlari davomida shu ishda qoldi. 1184 yili Barat togʻida turuvchi Hasan al-Ansiy imom al-Mahdiy bilan boʻlgan nizolar sababli unga qarshi chiqdi va oʻsha tomonlarda hech kim chiqara olmagan katta qoʻshin bilan yurish qildi. Imom al-Mahdiy qoʻshin toʻplab, amirlaridan amir Sundusni katta lashkar bilan yoʻlga chiqardi va askarlar amiriga Hasan al-Ansiyni yoʻlda qarshi olishni buyurdi; Hasan boshqa yoʻldan yurgani uchun sanʼoliklar uni Sanʼoga yaqin Saʼvonda koʻrib qolishdi va shaharda katta larza turdi. Imom al-Mahdiy Sanʼoning gʻarbida, oʻgʻli esa sharqdagi qasrda edi; xabar yetgach u ashobidan besh yuzga yetmaydigan oz kishi va oz otliq bilan chiqdi — sara otliqlar amir Sundus bilan ketgan edi. Hasan al-Ansiy minglab kishi bilan safga turdi, ular orasida shijoatli, urush koʻrgan va yovuzlikka odatlangan kishilar undagilardan qat-qat koʻp edi; hatto uyalmagan askarlarning qochib, daraxtlar orasiga yashirinishi bilan bu oz miqdor jangdan oldin yana kamaydi. Ikki toʻda koʻrishganda uning oldidagilar boshqa toʻdaga nisbatan hech narsa edi, u esa oldinga yurar, orqaga qaytmas, oldidagilarni sabot va hujumga undar, chekinishga yoʻl qoʻymas edi; dushman koʻksigacha yetib, ularni juda siqib koʻpini oʻldirdilar, ammo ular chigirtkadek har tarafdan yopirildi va u ashobi bilan sekin-asta chekindi, ularni himoya qilib turdi. Otasi imom al-Mahdiy yordamga chiqib uni kutib oldi va u kulib turardi — na qoʻrquv, na jazaʼ, na yengiltaklik, na sarosima koʻrindi: koʻrgan kishi uni sayrdan kelyapti deb oʻylardi, holbuki aqllarni hayratga soladigan, bolalarni oqartiradigan, yuraklarni titratadigan va tillarni lol qiladigan jangdan chiqqan edi. Ash-Shavkoniy: «Shijoat mana shunday boʻlsin». Bu voqeadan keyin kattayu kichik, hatto xasmlari ham uning yurak sabotida zamon farzandlari yetmaydigan darajada ekanini eʼtirof etdi. Otasi imom al-Mahdiy 1189 yil rajabida vafot etgunicha qoʻshin amirligi va Sanʼo viloyatida davom etdi, soʻng olimlar unga bayʼat qildi.Насабининг тўласи бобоси ал-Ҳасан ибн ал-Қосимнинг таржимасида ўтган. Аш-Шавконий ўзидан эшитганига кўра, 1151 йили Санъода туғилиб ўша ерда ўсди. 1172 йили ёки ундан олдин отаси имом ал-Маҳдий унга Санъо вилоятини топшириб, уни аскарлар амири қилди ва Санъо қасрида яшашини буюрди; у буни тўла уддалади — қатъият, ҳайба, кенг ҳурмат, саховат, хушхулқлик, ишларга сабр ва жамоат аҳволини бошқариш билан отасининг кунлари давомида шу ишда қолди. 1184 йили Барат тоғида турувчи Ҳасан ал-Ансий имом ал-Маҳдий билан бўлган низолар сабабли унга қарши чиқди ва ўша томонларда ҳеч ким чиқара олмаган катта қўшин билан юриш қилди. Имом ал-Маҳдий қўшин тўплаб, амирларидан амир Сундусни катта лашкар билан йўлга чиқарди ва аскарлар амирига Ҳасан ал-Ансийни йўлда қарши олишни буюрди; Ҳасан бошқа йўлдан юргани учун санъоликлар уни Санъога яқин Саъвонда кўриб қолишди ва шаҳарда катта ларза турди. Имом ал-Маҳдий Санъонинг ғарбида, ўғли эса шарқдаги қасрда эди; хабар етгач у ашобидан беш юзга етмайдиган оз киши ва оз отлиқ билан чиқди — сара отлиқлар амир Сундус билан кетган эди. Ҳасан ал-Ансий минглаб киши билан сафга турди, улар орасида шижоатли, уруш кўрган ва ёвузликка одатланган кишилар ундагилардан қат-қат кўп эди; ҳатто уялмаган аскарларнинг қочиб, дарахтлар орасига яшириниши билан бу оз миқдор жангдан олдин яна камайди. Икки тўда кўришганда унинг олдидагилар бошқа тўдага нисбатан ҳеч нарса эди, у эса олдинга юрар, орқага қайтмас, олдидагиларни сабот ва ҳужумга ундар, чекинишга йўл қўймас эди; душман кўксигача етиб, уларни жуда сиқиб кўпини ўлдирдилар, аммо улар чигирткадек ҳар тарафдан ёпирилди ва у ашоби билан секин-аста чекинди, уларни ҳимоя қилиб турди. Отаси имом ал-Маҳдий ёрдамга чиқиб уни кутиб олди ва у кулиб турарди — на қўрқув, на жазаъ, на енгилтаклик, на саросима кўринди: кўрган киши уни сайрдан келяпти деб ўйларди, ҳолбуки ақлларни ҳайратга соладиган, болаларни оқартирадиган, юракларни титратадиган ва тилларни лол қиладиган жангдан чиққан эди. Аш-Шавконий: «Шижоат мана шундай бўлсин». Бу воқеадан кейин каттаю кичик, ҳатто хасмлари ҳам унинг юрак саботида замон фарзандлари етмайдиган даражада эканини эътироф этди. Отаси имом ал-Маҳдий 1189 йил ражабида вафот этгунича қўшин амирлиги ва Санъо вилоятида давом этди, сўнг олимлар унга байъат қилди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 459Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 459