Maymun ibn Mihron
Tobeʼin
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
U imom, hujjat, Jazira olimi va muftiysi Abu Ayyub al-Jazariy ar-Raqqiydir. Uni Kufada Banu Nasr ibn Muoviyadan boʻlgan bir ayol ozod qilgan; shu bois u yerda oʻsdi, keyin Raqqada maskan tutdi. Abu Hurayra, Oisha, Ibn Abbos, Ibn Umar, ad-Dahhok ibn Qays al-Fihriy, Safiyya bint Shayba, Umm ad-Dardo, Umar ibn Abdulaziz, Nofiʼ, Yazid ibn al-Asamm, Miqsam va bir nechalardan hadis aytdi; Umar va az-Zubayrdan mursal rivoyat qildi. Undan oʻgʻli Amr, Abu Bishr Jaʼfar ibn Iyos, Humayd at-Tavil, al-Aʼmash, Hajjoj ibn Artot, Xusayf, Solim ibn Abul-Muhojir, Jaʼfar ibn Burqon, Furot ibn as-Soib, Zayd ibn Abu Unaysa, Habib ibn ash-Shahid, al-Avzoiy, Ali ibn al-Hakam, an-Nazr ibn Arabiy, al-Jurayriy va Abul-Malih ar-Raqqiy rivoyat qilganlar. Aytilishicha, uning tugʻilishi Ali roziyallohu anhuning vafot etgan yili — 40 h. yilda boʻlgan. Bir jamoa uni ishonchli sanagan; Ahmad ibn Hanbal: «U Ikrimadan koʻra ishonchliroqdir», degan. Sulaymon ibn Muso: «Hishom ibn Abdulmalik zamonida odamlarning olimlari mana bu toʻrttasi edi: Makhul, al-Hasan, az-Zuhriy va Maymun ibn Mihron», degan. Maymun aytadi: «Umar ibn Abdulazizning huzurida edim; turganimda u: “Bu va uning tengdoshlari ketsa, odamlar undan keyin quyqa boʻlib qoladi”, dedi». Oʻgʻli Amr naql qiladi: «Barmogʻim mana bu yeridan kesilganini va Umar ibn Abdulazizga ham, boshqasiga ham amaldor boʻlmaganimni istardim». Muallif: «U Jazira xarojiga va qozilikka voliy boʻlgan; obidlardan edi», deydi. Yana: «Qadar ahli bilan oʻtirmanglar, Muhammad ﷺning ashoblarini soʻkmanglar va nujum ilmini oʻrganmanglar», degan. Horun al-Barbariy naql qiladi: Maymun Umar ibn Abdulazizga: «Men keksa, nozik bir chol boʻlsam, meni odamlar orasida hukm qilishga kelishtirdingiz», deb yozdi. Umar unga: «Men senga ogʻirlik qiladigan narsani yuklamadim; xarojning pokidan yigʻ, senga ayon boʻlgani bilan hukm qil; senga chalkash tuyulgan narsani menga koʻtar; agar odamlar ogʻir kelgan har ishni tashlab qoʻyaversalar, na din, na dunyo tik turadi», deb yozdi. Jaʼfar ibn Burqon undan: «Kishi oʻz nafsini sherik oʻz sherigidan koʻra qattiqroq hisob qilmaguncha va kiyimi, taomi hamda ichimligi qayerdan kelishini bilmaguncha taqvodor boʻlmaydi», deganini naql qiladi. Abul-Malih naql qiladi: bir kishi qizini soʻrab keldi; Maymun: «Uni senga munosib koʻrmayman — u taqinchoq va hulla sevadi», dedi. «Menda bundan istaganicha bor», deganida: «Endi seni unga munosib koʻrmayman», dedi. Abul-Hasan al-Maymuniy: «Ahmad ibn Hanbal menga: “Bobongning varaʼini Ibn Siyrinning varaʼiga oʻxshataman”, dedi», degan. Yunus ibn Ubayd yurtlarida vabodan keyin xat yozganda u: «Ahlim va yaqinlarimdan oʻn yetti kishi vafot etdi. Men balo kelayotganda uni yomon koʻraman; ketganida esa boʻlmagan boʻlishi meni xursand qilmaydi», deb javob berdi. Yana: «Kim yashirin yomonlik qilsa, yashirin tavba qilsin; kim oshkora qilsa, oshkora tavba qilsin — chunki odamlar taʼna qiladi, kechirmaydi; Alloh esa kechiradi, taʼna qilmaydi», degan. Ibrohim ibn Muhammad as-Simriy: «Maymun oʻn yetti kunda oʻn yetti ming rakʼat namoz oʻqidi; oʻn sakkizinchi kuni ichida bir narsa uzilib, vafot etdi», deb naql qiladi. Ibn Saʼd: «Ishonchli, hadisi koʻp», degan.У имом, ҳужжат, Жазира олими ва муфтийси Абу Айюб ал-Жазарий ар-Раққийдир. Уни Куфада Бану Наср ибн Муовиядан бўлган бир аёл озод қилган; шу боис у ерда ўсди, кейин Раққада маскан тутди. Абу Ҳурайра, Оиша, Ибн Аббос, Ибн Умар, ад-Даҳҳок ибн Қайс ал-Фиҳрий, Сафийя бинт Шайба, Умм ад-Дардо, Умар ибн Абдулазиз, Нофиъ, Язид ибн ал-Асамм, Миқсам ва бир нечалардан ҳадис айтди; Умар ва аз-Зубайрдан мурсал ривоят қилди. Ундан ўғли Амр, Абу Бишр Жаъфар ибн Иёс, Ҳумайд ат-Тавил, ал-Аъмаш, Ҳажжож ибн Артот, Хусайф, Солим ибн Абул-Муҳожир, Жаъфар ибн Бурқон, Фурот ибн ас-Соиб, Зайд ибн Абу Унайса, Ҳабиб ибн аш-Шаҳид, ал-Авзоий, Али ибн ал-Ҳакам, ан-Назр ибн Арабий, ал-Журайрий ва Абул-Малиҳ ар-Раққий ривоят қилганлар. Айтилишича, унинг туғилиши Али розияллоҳу анҳунинг вафот этган йили — 40 ҳ. йилда бўлган. Бир жамоа уни ишончли санаган; Аҳмад ибн Ҳанбал: «У Икримадан кўра ишончлироқдир», деган. Сулаймон ибн Мусо: «Ҳишом ибн Абдулмалик замонида одамларнинг олимлари мана бу тўрттаси эди: Макҳул, ал-Ҳасан, аз-Зуҳрий ва Маймун ибн Миҳрон», деган. Маймун айтади: «Умар ибн Абдулазизнинг ҳузурида эдим; турганимда у: “Бу ва унинг тенгдошлари кеца, одамлар ундан кейин қуйқа бўлиб қолади”, деди». Ўғли Амр нақл қилади: «Бармоғим мана бу еридан кесилганини ва Умар ибн Абдулазизга ҳам, бошқасига ҳам амалдор бўлмаганимни истардим». Муаллиф: «У Жазира харожига ва қозиликка волий бўлган; обидлардан эди», дейди. Яна: «Қадар аҳли билан ўтирманглар, Муҳаммад ﷺнинг ашобларини сўкманглар ва нужум илмини ўрганманглар», деган. Ҳорун ал-Барбарий нақл қилади: Маймун Умар ибн Абдулазизга: «Мен кекса, нозик бир чол бўлсам, мени одамлар орасида ҳукм қилишга келиштирдингиз», деб ёзди. Умар унга: «Мен сенга оғирлик қиладиган нарсани юкламадим; харожнинг покидан йиғ, сенга аён бўлгани билан ҳукм қил; сенга чалкаш туюлган нарсани менга кўтар; агар одамлар оғир келган ҳар ишни ташлаб қўяверсалар, на дин, на дунё тик туради», деб ёзди. Жаъфар ибн Бурқон ундан: «Киши ўз нафсини шерик ўз шеригидан кўра қаттиқроқ ҳисоб қилмагунча ва кийими, таоми ҳамда ичимлиги қаердан келишини билмагунча тақводор бўлмайди», деганини нақл қилади. Абул-Малиҳ нақл қилади: бир киши қизини сўраб келди; Маймун: «Уни сенга муносиб кўрмайман — у тақинчоқ ва ҳулла севади», деди. «Менда бундан истаганича бор», деганида: «Энди сени унга муносиб кўрмайман», деди. Абул-Ҳасан ал-Маймуний: «Аҳмад ибн Ҳанбал менга: “Бобонгнинг вараъини Ибн Сийриннинг вараъига ўхшатаман”, деди», деган. Юнус ибн Убайд юртларида вабодан кейин хат ёзганда у: «Аҳлим ва яқинларимдан ўн етти киши вафот этди. Мен бало келаётганда уни ёмон кўраман; кетганида эса бўлмаган бўлиши мени хурсанд қилмайди», деб жавоб берди. Яна: «Ким яширин ёмонлик қилса, яширин тавба қилсин; ким ошкора қилса, ошкора тавба қилсин — чунки одамлар таъна қилади, кечирмайди; Аллоҳ эса кечиради, таъна қилмайди», деган. Иброҳим ибн Муҳаммад ас-Симрий: «Маймун ўн етти кунда ўн етти минг ракъат намоз ўқиди; ўн саккизинчи куни ичида бир нарса узилиб, вафот этди», деб нақл қилади. Ибн Саъд: «Ишончли, ҳадиси кўп», деган.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 9, b. 71Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 9, б. 71
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Abon ibn Abu Roshid al-Qushayriy aytadi: yozgi gʻazotga chiqmoqchi boʻlsam, Maymun ibn Mihron bilan xayrlashgani borardim, u esa menga ikki soʻzdan ortiq gapirmasdi — «Allohdan qoʻrq; tamaʼ ham, gʻazab ham seni aldab qoʻymasin». Oʻzi: «Olimlar har shaharda yoʻqotgan narsam, har bir yurtda sevganlarimdir; qalbimning salohini olimlar suhbatida topdim», degan. «Soʻzimni amalimga solishtirsam, oʻzimda albatta bir eʼtiroz topaman»; «Yuzimga yoqmagan gapimni ayt, kishi birodariga yuziga yoqmagan narsani aytmaguncha nasihat qilgan boʻlmaydi», derdi. «Sadaqani tirikligimda bir dirham qilishim, oʻlganimdan keyin yuz dirham berilishidan koʻra suyukliroq»; «Zikr ikki xil: tilda Allohni eslash, undan afzali esa Alloh halol va harom qilgan narsa oldida, gunohga yaqinlashganingda Uni eslab, undan tiyilishingdir», degan. «Uch narsada kofir bilan mumin baravar: omonatni topshirgan kishisiga — musulmon boʻladimi, kofirmi — qaytarish; ota-onaga, garchi kofir boʻlsalar ham, yaxshilik qilish; ahdga mumin bilan ham, kofir bilan ham vafo qilish», degan. «Toʻrt narsa haqida gapirmayman: Ali, Usmon, qadar va yulduzlar», der va: «Islomdan boshqa nom bilan atalgan har qanday havodan hazir boʻlinglar», deb ogohlantirardi.Абон ибн Абу Рошид ал-Қушайрий айтади: ёзги ғазотга чиқмоқчи бўлсам, Маймун ибн Миҳрон билан хайрлашгани борардим, у эса менга икки сўздан ортиқ гапирмасди — «Аллоҳдан қўрқ; тамаъ ҳам, ғазаб ҳам сени алдаб қўймасин». Ўзи: «Олимлар ҳар шаҳарда йўқотган нарсам, ҳар бир юртда севганларимдир; қалбимнинг салоҳини олимлар суҳбатида топдим», деган. «Сўзимни амалимга солиштирсам, ўзимда албатта бир эътироз топаман»; «Юзимга ёқмаган гапимни айт, киши биродарига юзига ёқмаган нарсани айтмагунча насиҳат қилган бўлмайди», дерди. «Садақани тириклигимда бир дирҳам қилишим, ўлганимдан кейин юз дирҳам берилишидан кўра суюклироқ»; «Зикр икки хил: тилда Аллоҳни эслаш, ундан афзали эса Аллоҳ ҳалол ва ҳаром қилган нарса олдида, гуноҳга яқинлашганингда Уни эслаб, ундан тийилишингдир», деган. «Уч нарсада кофир билан мумин баравар: омонатни топширган кишисига — мусулмон бўладими, кофирми — қайтариш; ота-онага, гарчи кофир бўлсалар ҳам, яхшилик қилиш; аҳдга мумин билан ҳам, кофир билан ҳам вафо қилиш», деган. «Тўрт нарса ҳақида гапирмайман: Али, Усмон, қадар ва юлдузлар», дер ва: «Исломдан бошқа ном билан аталган ҳар қандай ҳаводан ҳазир бўлинглар», деб огоҳлантирарди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 4774Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 4774