Muborak ibn Abdulloh al-Habashiy ad-Dimashqiy al-Qobuniy

Damashqning Qobunida yashagan habash. Ibn al-Mibrad «Riyoz»ida aytadi: Shayx Muborak sakkiz yuz toʻqson yettinchi yili zohir boʻldi, muridlari paydo boʻldi, amri maʼruf va nahyi munkar qildi — xamrlarni toʻkdi va shu kabilarni, soʻng turklarga qarshi turdi, ular ham unga qarshi turishdi. Ibn Tulun aytadi: Shayx Muborak «Gʻoyatul-ixtisor»ni at-Taqiy ibn Qozi Ajlunga oʻqidi; unga quyi Qobun yaqinida zoviya qurildi va u jamoasi bilan oʻsha yerda turdi, zikr etilgan shayxul-islom uning oldiga borib turardi. U va jamoasi xamr tashuvchilarni yoʻlda poylab, meshlarini tilib toʻkib tashlashardi; bu hokimlarga yetgach, noib shayxning baʼzi odamlarini qamadi, Shayx Muborak ularni shafoat qilgani tushib, oʻzi ham qamaldi; Ibn Qozi Ajlunning shafoati bilan chiqarildi, soʻng qolgan jamoasi qamoqxonaga bostirib kirib, eshigini sindirib sheriklarini olib chiqdi; noib buni eshitib mamluklaridan bir jamoani yubordi va ular Bobul-barid oldida hamda Jomeʼi Amaviy yaqinida yetmishga yaqin kishini oʻldirdi. Shundan keyin Shayx Muborak buni tashlab, zoviyalarga qatnab yurdi. Rangi qop-qora, gavdasi ulkan, himmati baland, kuchi va qattiqligi zoʻr edi; kuy, ov va suzishni mukammal bilardi — suv oqimiga shoʻngʻib, qoʻl-oyoq barmoqlari orasida baliq bilan chiqardi. Haj qilganida, jamoasi bilan Makkaga kirishgach nafaqalari tugadi va u sheriklaridan biriga: «Qoʻlimdan ushlab bozorga olib bor, bahoimni olib, qolgan jamoaga sarfla», dedi; u shunday qildi, ajam savdogarlaridan biri uni sotib olib, soʻng ozod qildi. Ibn Tulun aytadi: zikrdagi «lahja»ni chiqargan ham Shayx Muborakdir — uning haqiqati shuki, zikr qilaverib, Jaloladan hamza bilan hoyni qoldirishadi, ammo hoyni «h»ga aylantirib, «ah, ah» deyishadi. Rabiʼul-avvalning birinchisi, payshanba kuni vafot etib, quyi Qobun qabristoniga dafn qilingan.Дамашқнинг Қобунида яшаган ҳабаш. Ибн ал-Мибрад «Риёз»ида айтади: Шайх Муборак саккиз юз тўқсон еттинчи йили зоҳир бўлди, муридлари пайдо бўлди, амри маъруф ва наҳйи мункар қилди — хамрларни тўкди ва шу кабиларни, сўнг туркларга қарши турди, улар ҳам унга қарши туришди. Ибн Тулун айтади: Шайх Муборак «Ғоятул-ихтисор»ни ат-Тақий ибн Қози Ажлунга ўқиди; унга қуйи Қобун яқинида зовия қурилди ва у жамоаси билан ўша ерда турди, зикр этилган шайхул-ислом унинг олдига бориб турарди. У ва жамоаси хамр ташувчиларни йўлда пойлаб, мешларини тилиб тўкиб ташлашарди; бу ҳокимларга етгач, ноиб шайхнинг баъзи одамларини қамади, Шайх Муборак уларни шафоат қилгани тушиб, ўзи ҳам қамалди; Ибн Қози Ажлуннинг шафоати билан чиқарилди, сўнг қолган жамоаси қамоқхонага бостириб кириб, эшигини синдириб шерикларини олиб чиқди; ноиб буни эшитиб мамлукларидан бир жамоани юборди ва улар Бобул-барид олдида ҳамда Жомеъи Амавий яқинида етмишга яқин кишини ўлдирди. Шундан кейин Шайх Муборак буни ташлаб, зовияларга қатнаб юрди. Ранги қоп-қора, гавдаси улкан, ҳиммати баланд, кучи ва қаттиқлиги зўр эди; куй, ов ва сузишни мукаммал биларди — сув оқимига шўнғиб, қўл-оёқ бармоқлари орасида балиқ билан чиқарди. Ҳаж қилганида, жамоаси билан Маккага киришгач нафақалари тугади ва у шерикларидан бирига: «Қўлимдан ушлаб бозорга олиб бор, баҳоимни олиб, қолган жамоага сарфла», деди; у шундай қилди, ажам савдогарларидан бири уни сотиб олиб, сўнг озод қилди. Ибн Тулун айтади: зикрдаги «лаҳжа»ни чиқарган ҳам Шайх Муборакдир — унинг ҳақиқати шуки, зикр қилавериб, Жалоладан ҳамза билан ҳойни қолдиришади, аммо ҳойни «ҳ»га айлантириб, «аҳ, аҳ» дейишади. Рабиъул-аввалнинг биринчиси, пайшанба куни вафот этиб, қуйи Қобун қабристонига дафн қилинган.

Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 10, b. 366Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 10, б. 366