Muhammad ibn Abdurrahim ibn Muhammad, Safiyuddin al-Hindiy, shofiʼiy faqih va usulchi
Roviy
Hindistonda olti yuz qirq toʻrtinchi yil rabiul-oxir oyida tugʻilgan; onasining otasidan ilm olgan; olti yuz oltmish yettinchi yil rajab oyida yurtidan chiqib, Yamanga kelgan va al-Muzaffar uni ikrom qilib toʻqqiz yuz dinor bergan; soʻng haj qilib Makkada uch oy turgan va u yerda Ibn Sabʼinni koʻrib, soʻzini eshitgan; keyin olti yuz yetmish birinchi yilda Qohiraga kirgan, Rum yurtlariga borgan va u yerdan chiqib Damashqqa kelib, oʻshani vatan tutgan. Al-Faxr ibn al-Buxoriydan eshitgan, jomeʼda oʻtirgan, madrasalarda dars bergan va fatvolarga javob yozgan; yaxshilik, diyonat va faqirlarga ehson sohibi edi. Usuluddinda «al-Foiq»ni, usul al-fiqhda «an-Nihoya»ni yozgan. Ibn Taymiyaga qarshi baʼzi majlislar tuzilganda, u bilan munozara qilishga tarjima sohibi tayinlangan va u bahs asnosida Ibn Taymiyaga: «Sen chumchuqqa oʻxshaysan — bu yoqdan bu yoqqa, undan yana boshqa yoqqa sakraysan», degan. Ash-Shavkoniy buni Ibn Taymiyaning fanlari koʻpligi va islomiy ilmlardagi doirasi kengligini koʻrganidan aytgan boʻlsa kerak, deydi va bu kishi oʻzi biladigan fanlardan boshqasida u imom bilan munozara qilishga teng emas edi, chunki boshqasidan xoli edi, deb qoʻshadi; shuning uchun u Qurʼonning faqat choragini yod bilgani aytiladi — hatto undan «al-liss» soʻzini lom fathasi va sod shaddasi bilan oʻqigani naql qilingan. Safar oyining oxirida vafot etgan.Ҳиндистонда олти юз қирқ тўртинчи йил рабиул-охир ойида туғилган; онасининг отасидан илм олган; олти юз олтмиш еттинчи йил ражаб ойида юртидан чиқиб, Яманга келган ва ал-Музаффар уни икром қилиб тўққиз юз динор берган; сўнг ҳаж қилиб Маккада уч ой турган ва у ерда Ибн Сабъинни кўриб, сўзини эшитган; кейин олти юз етмиш биринчи йилда Қоҳирага кирган, Рум юртларига борган ва у ердан чиқиб Дамашққа келиб, ўшани ватан тутган. Ал-Фахр ибн ал-Бухорийдан эшитган, жомеъда ўтирган, мадрасаларда дарс берган ва фатволарга жавоб ёзган; яхшилик, диёнат ва фақирларга эҳсон соҳиби эди. Усулуддинда «ал-Фоиқ»ни, усул ал-фиқҳда «ан-Ниҳоя»ни ёзган. Ибн Таймияга қарши баъзи мажлислар тузилганда, у билан мунозара қилишга таржима соҳиби тайинланган ва у баҳс асносида Ибн Таймияга: «Сен чумчуққа ўхшайсан — бу ёқдан бу ёққа, ундан яна бошқа ёққа сакрайсан», деган. Аш-Шавконий буни Ибн Таймиянинг фанлари кўплиги ва исломий илмлардаги доираси кенглигини кўрганидан айтган бўлса керак, дейди ва бу киши ўзи биладиган фанлардан бошқасида у имом билан мунозара қилишга тенг эмас эди, чунки бошқасидан холи эди, деб қўшади; шунинг учун у Қуръоннинг фақат чорагини ёд билгани айтилади — ҳатто ундан «ал-лисс» сўзини лом фатҳаси ва сод шаддаси билан ўқигани нақл қилинган. Сафар ойининг охирида вафот этган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 725Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 725