Muhammad ibn Abu Bakr ibn Abdulaziz ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Saʼdulloh ibn Jamoʼa ibn Hozim ibn Saxr ibn Abdulloh, al-Izz ibn ash-Sharaf ibn al-Izz, asli hamoviy, al-Misriy ash-Shofiʼiy, salaflari kabi Ibn Jamoʼa nomi bilan tanilgan
Muhaddis
746 yili tugʻilib, kichikligida kattalardan bir jamoadan eshitdi va boshqalar unga ijozat berdi; soʻng aql ilmlariga moyil boʻlib as-Sayromiy, al-Izz ar-Roziy va Ibn Xaldunga oʻqidi, al-Bulqiniyga fiqh oʻrgandi. Har fanga, hatto nayza oʻyini, oʻq otish, qilich urish va naft kabi sanʼat ishlariga, hatto shaʼbada, harf ilmi, raml, nujum, zij va tibb turlariga nazar soldi; barcha ilmlarni bilishi bilan hukm qilinardi. Tahoratga qattiq eʼtiborli edi — hadas qilsa albatta tahorat olardi; shu bilan birga hazil-mutoyibani sevar, nodirani chiroyli koʻrar, avom orasida yurar va biror oʻyin turida oʻynayotganlarni koʻrish uchun ular ustida toʻxtardi. Uylanmagan. Mursi uzunligi va misvok qilmasligi kabi ajam koʻrinishida yurgani uchun aybga qoʻyilardi. Hofiz Ibn Hajar unga «al-Anboʼ»da tarjima yozib, 790 yildan vafotigacha unga mulozim boʻlganini va uni «imomlar imomi» deb atashganini zikr etgan. al-Maqriziy: «Uning qoʻlida usul, mantiq, maoniy, bayon va hikmatda misrliklar hamda gʻariblardan xaloyiq yetishdi; nomi uchdi, ovozasi oʻlkalarga yoyildi va odamlar sharqdan-gʻarbdan unga yoʻl oldi; undan keyin oʻz fanlarida bunday kishi yaratilmadi». Rabiʼ ul-oxirning yigirmasida vafot etdi.746 йили туғилиб, кичиклигида катталардан бир жамоадан эшитди ва бошқалар унга ижозат берди; сўнг ақл илмларига мойил бўлиб ас-Сайромий, ал-Изз ар-Розий ва Ибн Халдунга ўқиди, ал-Булқинийга фиқҳ ўрганди. Ҳар фанга, ҳатто найза ўйини, ўқ отиш, қилич уриш ва нафт каби санъат ишларига, ҳатто шаъбада, ҳарф илми, рамл, нужум, зиж ва тибб турларига назар солди; барча илмларни билиши билан ҳукм қилинарди. Таҳоратга қаттиқ эътиборли эди — ҳадас қилса албатта таҳорат оларди; шу билан бирга ҳазил-мутойибани севар, нодирани чиройли кўрар, авом орасида юрар ва бирор ўйин турида ўйнаётганларни кўриш учун улар устида тўхтарди. Уйланмаган. Мурси узунлиги ва мисвок қилмаслиги каби ажам кўринишида юргани учун айбга қўйиларди. Ҳофиз Ибн Ҳажар унга «ал-Анбў»да таржима ёзиб, 790 йилдан вафотигача унга мулозим бўлганини ва уни «имомлар имоми» деб аташганини зикр этган. ал-Мақризий: «Унинг қўлида усул, мантиқ, маоний, баён ва ҳикматда мисрликлар ҳамда ғариблардан халойиқ етишди; номи учди, овозаси ўлкаларга ёйилди ва одамлар шарқдан-ғарбдан унга йўл олди; ундан кейин ўз фанларида бундай киши яратилмади». Рабиъ ул-охирнинг йигирмасида вафот этди.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 147Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 147