Muhammad ibn Abul-Barakot ibn Ahmad ibn Aliy ibn Muhammad ibn Umar al-Jabartiy al-Hanafiy, Ibn Saʼduddin nomi bilan mashhur, Habashadagi musulmonlar sultoni
Roviy
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Aytilishicha, ularning asli Qurayshdan; salaflaridan biri Hijozdan koʻchib, Jabart yeriga tushgan va oʻsha yerda yashab qolgan; keyin Habasha podshohi ulardan biriga Aqot shahri va uning atrofini bergan, shu bilan ular ulugʻayib, shavkati kuchaygan va yoʻli maqtalgan; bu meros zurriyotidan zurriyotga oʻtib, sakkiz yuz yigirma sakkizinchi yilda tarjima sohibiga yetgan. U oʻsha yurtlarning koʻpini egallagan va oʻlkalar u asir olgan qullarga toʻlgan; shu holda davom etib, jumodul-oxira oyida gʻazotlarining birida shahid boʻlgan. As-Saxoviy: «Diyonatli, aqlli, odil, yaxshi, viqorli, hayabatli, Habasha ustidan qudrati bor kishi edi; Alloh uning kunlarida islomni aziz qildi», deydi; undan keyin akasi podsho boʻlib, gʻazot va qatʼiyatda uning izidan borgan. Ibn Hajar «Anboʼ»sida: tarjima sohibi jasur bahodir, jihodni doim qiluvchi edi; huzurida Harb ismli, jangda toʻxtatib boʻlmaydigan bir amiri bor edi — u avval nasroniy boʻlib, keyin islomga kirgan va islomi chiroyli boʻlgan; u Habashaning kofirlarini bir necha bor tor-mor qilgan; sulton bir marta u bilan gʻazot qilib, shunday katta oʻlja olganki, bir qul boshi arzon-garovga sotilgan; u podshohlarning diyonat va bilim jihatidan eng yaxshilaridan boʻlib, fuqaho va solihlar bilan suhbatlashar, oʻz oʻgʻli va ahliga qarshi boʻlsa ham ish joylarida adolat yoyar edi; uning qoʻlida Habashadan koʻp xaloyiq islomga kirgan — nihoyat amakivachchalari unga qarshi qoʻzgʻalib, yuqorida zikr qilingan sanada uni oʻldirishgan, deydi.Айтилишича, уларнинг асли Қурайшдан; салафларидан бири Ҳижоздан кўчиб, Жабарт ерига тушган ва ўша ерда яшаб қолган; кейин Ҳабаша подшоҳи улардан бирига Ақот шаҳри ва унинг атрофини берган, шу билан улар улуғайиб, шавкати кучайган ва йўли мақталган; бу мерос зурриётидан зурриётга ўтиб, саккиз юз йигирма саккизинчи йилда таржима соҳибига етган. У ўша юртларнинг кўпини эгаллаган ва ўлкалар у асир олган қулларга тўлган; шу ҳолда давом этиб, жумодул-охира ойида ғазотларининг бирида шаҳид бўлган. Ас-Саховий: «Диёнатли, ақлли, одил, яхши, виқорли, ҳаябатли, Ҳабаша устидан қудрати бор киши эди; Аллоҳ унинг кунларида исломни азиз қилди», дейди; ундан кейин акаси подшо бўлиб, ғазот ва қатъиятда унинг изидан борган. Ибн Ҳажар «Анбў»сида: таржима соҳиби жасур баҳодир, жиҳодни доим қилувчи эди; ҳузурида Ҳарб исмли, жангда тўхтатиб бўлмайдиган бир амири бор эди — у аввал насроний бўлиб, кейин исломга кирган ва исломи чиройли бўлган; у Ҳабашанинг кофирларини бир неча бор тор-мор қилган; султон бир марта у билан ғазот қилиб, шундай катта ўлжа олганки, бир қул боши арзон-гаровга сотилган; у подшоҳларнинг диёнат ва билим жиҳатидан энг яхшиларидан бўлиб, фуқаҳо ва солиҳлар билан суҳбатлашар, ўз ўғли ва аҳлига қарши бўлса ҳам иш жойларида адолат ёяр эди; унинг қўлида Ҳабашадан кўп халойиқ исломга кирган — ниҳоят амакиваччалари унга қарши қўзғалиб, юқорида зикр қилинган санада уни ўлдиришган, дейди.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 680Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 680
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Aytilishicha, asllari Qurayshdan; salaflaridan baʼzisi Hijozdan koʻchib Jabart yeriga tushib oʻsha yerda joylashgan, keyin Habasha podshohi ulardan biriga Aqot shahri va uning amallarini berganda ishi ulugʻayib kuchi ortdi va yoʻli maqtaldi, zurriyoti buni davom ettirib 828 yili unga yetdi. U oʻsha yurtlarning koʻpini egalladi va oʻlkalar u asir olgan qullar bilan toʻldi; shu holda davom etib, jumod al-oxira oyida bir gʻazotida shahid boʻldi. As-Saxoviy: «Dindor, aqlli, adolatli, yaxshi, vaqorli, hayibatli, Habashaga hukmi oʻtadigan kishi edi — kunlarida Alloh Islomni aziz qildi». Undan keyin akasi podshoh boʻlib, uning gʻazotlari va qatʼiyatida izidan yurdi. Ibn Hajar «al-Anboʼ»da: «Shijoatli, botir, jihodga davomli edi; huzurida Harb degan amir bor edi — jangda unga chidab boʻlmasdi, u nasroniy boʻlib, soʻng musulmon boʻlgan va islomi goʻzal boʻlgan; u Habasha kofirlarini bir necha bor yengdi. Sulton bir bor ular bilan gʻazot qilib, u ham yonida edi va ulkan gʻanimatlar oldi — hatto bir qul boshi bir ʼuqiya qogʻoz bogʻlamiga sotildi. Podshohlarning din va maʼrifat jihatidan eng yaxshisi edi: fuqaho va solihlar bilan hamroh boʻlar, hatto oʻgʻli va ahliga ham amallarida adolatni yoyardi va uning qoʻlida habashalardan xaloyiq musulmon boʻldi — hatto amakivachchalari unga qarshi chiqib, oʻldirdilar».Айтилишича, асллари Қурайшдан; салафларидан баъзиси Ҳижоздан кўчиб Жабарт ерига тушиб ўша ерда жойлашган, кейин Ҳабаша подшоҳи улардан бирига Ақот шаҳри ва унинг амалларини берганда иши улуғайиб кучи ортди ва йўли мақталди, зурриёти буни давом эттириб 828 йили унга етди. У ўша юртларнинг кўпини эгаллади ва ўлкалар у асир олган қуллар билан тўлди; шу ҳолда давом этиб, жумод ал-охира ойида бир ғазотида шаҳид бўлди. Ас-Саховий: «Диндор, ақлли, адолатли, яхши, вақорли, ҳайибатли, Ҳабашага ҳукми ўтадиган киши эди — кунларида Аллоҳ Исломни азиз қилди». Ундан кейин акаси подшоҳ бўлиб, унинг ғазотлари ва қатъиятида изидан юрди. Ибн Ҳажар «ал-Анбў»да: «Шижоатли, ботир, жиҳодга давомли эди; ҳузурида Ҳарб деган амир бор эди — жангда унга чидаб бўлмасди, у насроний бўлиб, сўнг мусулмон бўлган ва исломи гўзал бўлган; у Ҳабаша кофирларини бир неча бор енгди. Султон бир бор улар билан ғазот қилиб, у ҳам ёнида эди ва улкан ғаниматлар олди — ҳатто бир қул боши бир ъуқия қоғоз боғламига сотилди. Подшоҳларнинг дин ва маърифат жиҳатидан энг яхшиси эди: фуқаҳо ва солиҳлар билан ҳамроҳ бўлар, ҳатто ўғли ва аҳлига ҳам амалларида адолатни ёярди ва унинг қўлида ҳабашалардан халойиқ мусулмон бўлди — ҳатто амакиваччалари унга қарши чиқиб, ўлдирдилар».
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)