Muhammad ibn Ahmad az-Zohir bi-amrilloh al-Abbosiy

Abu Nasr kunyali, Nosirning oʻgʻli, Mustaziyning nabirasi; Iroqdagi Abbosiylar davlati xalifalaridan. Otasi vafotidan keyin (622-yili) unga bayʼat berildi; hukmronligi qisqa boʻlsa-da koʻp qiyinchiliklarni boshdan kechirdi. Zamondoshi tarixchi Ibn al-Asir u haqda: «Toʻgʻri yoʻlda edi, yaxshilikni sevardi; otasi joriy qilgan boj-xirojlarni bekor qildi, baʼzi raiyatidan soliqlarni yengillashtirdi, mahbuslarni chiqardi va odamlar orasida boʻlgan har bir gapni xalifalarga yozib turadigan qorovullarning josusligini taqiqladi», degan. Ibn Kasir: «Banu Abbosning eng saxiysi, siyrati va botini eng goʻzali edi; muddati uzoq boʻlganida uning qoʻlida ummat koʻp isloh topardi», degan. Sabt ibn al-Javziy uning vafotini eslab: «Boshiga tushgan qattiqchiliklar va haddan ortiq taassubni, yutgan gʻam-gʻussalarini zikr qilgan edik; xalifaligi toʻqqiz oyu bir necha kun boʻldi, qaniydi u yillab davom etsa», degan.Абу Наср куняли, Носирнинг ўғли, Мустазийнинг набираси; Ироқдаги Аббосийлар давлати халифаларидан. Отаси вафотидан кейин (622-йили) унга байъат берилди; ҳукмронлиги қисқа бўлса-да кўп қийинчиликларни бошдан кечирди. Замондоши тарихчи Ибн ал-Асир у ҳақда: «Тўғри йўлда эди, яхшиликни севарди; отаси жорий қилган бож-хирожларни бекор қилди, баъзи раиятидан солиқларни енгиллаштирди, маҳбусларни чиқарди ва одамлар орасида бўлган ҳар бир гапни халифаларга ёзиб турадиган қоровулларнинг жосуслигини тақиқлади», деган. Ибн Касир: «Бану Аббоснинг энг сахийси, сийрати ва ботини энг гўзали эди; муддати узоқ бўлганида унинг қўлида уммат кўп ислоҳ топарди», деган. Сабт ибн ал-Жавзий унинг вафотини эслаб: «Бошига тушган қаттиқчиликлар ва ҳаддан ортиқ таассубни, ютган ғам-ғуссаларини зикр қилган эдик; халифалиги тўққиз ою бир неча кун бўлди, қанийди у йиллаб давом эца», деган.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 320Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 320