Muhammad ibn Ahmad ibn al-Hasan ibn al-Qosim
Muhaddis
Hodiy ilal-Haqq naslidan; «Sohib al-Mavohib» nomi bilan mashhur zaydiya imomlaridan. Muhammad ibn Ismoil vafotidan keyin (1097-yili) ixtiloflar va urushlar ortidan unga bayʼat berildi. Yaman davlati oʻtmishdoshlaridagidek uning qoʻlida jamlandi, faqat baʼzi qarindoshlari koʻtargan isyon bundan mustasno; 1129-yili oʻzini oʻzi taxtdan tushirgunicha hukmronlik qildi. Raiyatiga va askariga qattiqqoʻl edi: odamlarni qoʻrqitish uchun oʻz oʻgʻlini kichik bir gunoh uchun oʻldirdi. Radoʼ tomonida bir shahar qurib, uni «Madinat al-Xidr» deb atadi va u 1200 uyga yetdi, soʻng oʻzi uni buzib tashladi. Zimor atrofida «al-Mavohib»ni obod qildi va shu bilan «Sohib al-Mavohib» deb mashhur boʻldi; oʻsha yerda yashab, vafot etdi va dafn qilindi. Shavkoniy: «Shunchaki gumon va shubha bilan qon toʻkardi, shu sabab bir olimni oʻldirdi», degan. Ilm ahliga moyil edi; «ash-Shams al-munira» nomli asar tuzib, unda otasining bobosi imom Qosim ibn Muhammad kitoblaridan masalalarni tartibsiz koʻchirgan, baʼzi katta olimlar esa uning gʻazabidan saqlanib, shu kitobni unga oʻqib berishardi.Ҳодий илал-Ҳаққ наслидан; «Соҳиб ал-Мавоҳиб» номи билан машҳур зайдия имомларидан. Муҳаммад ибн Исмоил вафотидан кейин (1097-йили) ихтилофлар ва урушлар ортидан унга байъат берилди. Яман давлати ўтмишдошларидагидек унинг қўлида жамланди, фақат баъзи қариндошлари кўтарган исён бундан мустасно; 1129-йили ўзини ўзи тахтдан туширгунича ҳукмронлик қилди. Раиятига ва аскарига қаттиққўл эди: одамларни қўрқитиш учун ўз ўғлини кичик бир гуноҳ учун ўлдирди. Радў томонида бир шаҳар қуриб, уни «Мадинат ал-Хидр» деб атади ва у 1200 уйга етди, сўнг ўзи уни бузиб ташлади. Зимор атрофида «ал-Мавоҳиб»ни обод қилди ва шу билан «Соҳиб ал-Мавоҳиб» деб машҳур бўлди; ўша ерда яшаб, вафот этди ва дафн қилинди. Шавконий: «Шунчаки гумон ва шубҳа билан қон тўкарди, шу сабаб бир олимни ўлдирди», деган. Илм аҳлига мойил эди; «аш-Шамс ал-мунира» номли асар тузиб, унда отасининг бобоси имом Қосим ибн Муҳаммад китобларидан масалаларни тартибсиз кўчирган, баъзи катта олимлар эса унинг ғазабидан сақланиб, шу китобни унга ўқиб беришарди.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 6, b. 12Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 6, б. 12