Muhammad ibn Ahmad ibn Ali al-Asadiy al-Bagʻdodiy ibn al-Alqamiy
Muhaddis
Abu Tolib kunyali, Muayyiduddin laqabli; Mustaʼsim al-Abbosiyning vaziri (baʼzi manbalarda Muhammad ibn Muhammad ibn Ahmad deyiladi). Yoshligida adab bilan shugʻullandi, 642-yili vazirlik darajasiga koʻtarilib, oʻn toʻrt yil shu lavozimda turdi. Mustaʼsim unga ishonib, ishlarining jilovini qoʻliga topshirdi; u qatʼiyatli, davlat siyosatini yaxshi biladigan, insho tili ravon kotib edi. Kutubxonasida oʻn ming jild kitob bor edi; Sagʻoniy unga «al-Ubob»ni, Ibn Abu al-Hadid esa «Sharh Nahj al-balogʻa»ni bagʻishlab yozgan. Koʻpchilik tarixchilarning rivoyatiga koʻra u Hulokuni Bagʻdodga yurish qilishga undashda til biriktirgan; baʼzi ishonchli tarixchilar esa Hulokuning Bagʻdodga bostirib kirgani (656-yil) chogʻida Mustaʼsimga qarshi fitna uyushtirgani xabarini undan nafy qiladilar. Shundan soʻng qisqa muddat vazirlik qilib, vafot etdi.Абу Толиб куняли, Муаййидуддин лақабли; Мустаъсим ал-Аббосийнинг вазири (баъзи манбаларда Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Аҳмад дейилади). Ёшлигида адаб билан шуғулланди, 642-йили вазирлик даражасига кўтарилиб, ўн тўрт йил шу лавозимда турди. Мустаъсим унга ишониб, ишларининг жиловини қўлига топширди; у қатъиятли, давлат сиёсатини яхши биладиган, иншо тили равон котиб эди. Кутубхонасида ўн минг жилд китоб бор эди; Сағоний унга «ал-Убоб»ни, Ибн Абу ал-Ҳадид эса «Шарҳ Наҳж ал-балоға»ни бағишлаб ёзган. Кўпчилик тарихчиларнинг ривоятига кўра у Ҳулокуни Бағдодга юриш қилишга ундашда тил бириктирган; баъзи ишончли тарихчилар эса Ҳулокунинг Бағдодга бостириб киргани (656-йил) чоғида Мустаъсимга қарши фитна уюштиргани хабарини ундан нафй қиладилар. Шундан сўнг қисқа муддат вазирлик қилиб, вафот этди.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 321Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 321