← Xaritaga qaytish← Харитага қайтиш
MuhaddislarМуҳаддислар

Muhammad ibn Ahmad ibn Aliy ibn Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Aliy ibn Abdurrahmon ibn Saʼid ibn Abdulmalik, at-Taqiy al-Fosiy al-Makkiy al-Molikiy, Haram shayxi

Muhaddis

Rabiʼ ul-avval oyida Makkada tugʻilib, Makka va Madinada oʻsdi; oʻzi talab qilib Ibn Siddiq, an-Nuvayriy va boshqalardan eshitdi. Qohiraga bir necha bor kirib al-Bulqiniy, Ibn al-Mulaqqin, al-Iroqiy, al-Haysamiy va boshqalarga oʻqidi; Damashqqa ham bir necha bor kirib shayxlariga oʻqidi, Gʻazza, Ramla, Nobulus va Iskandariyaga safar qildi, Yamanga bir necha bor kirib shayxlaridan eshitdi — samoʼ va ijoza bilan shayxlarining soni besh yuzchaga yetdi. Hadis ilmiga toʻla eʼtibor berdi, koʻp yozdi va foyda yetkazdi, odamlar undan foydalanib ilm oldi; Haramayn, Qohira, Damashq va Yamanda dars berdi, fatvo aytdi va hadis rivoyat qildi. Tarix va hadisda qoʻli baland, hifzi keng edi. Oʻz shahri xabarlariga eʼtibor berib maʼlamlarini tiriltirdi, nomaʼlumlarini ravshanlantirdi, mafoxirini belgiladi va aʼyonlariga tarjima yozdi: ikki jildlik toʻla tarix «Shifo al-gʻarom bi-axbor al-balad al-harom» — unda al-Azraqiydagini jamlab, undan keyin yangilanganini qoʻshgan; toʻrt jildlik «al-Iqd as-samin fi tarix al-balad al-amin». az-Zahabiyning «Siyar an-nubalo»siga zayl, Ibn Nuqtaning «at-Taqyid»iga taʼliq, zikrlar, duolar va manosikda shofiʼiy hamda molikiy mazhabiga koʻra asarlar yozdi, ad-Damiriyning «Hayot al-hayavon»ini muxtasar qildi va oʻziga «al-Arbaʼin al-mutaboyinot»ni taxrij qildi; tasniflari koʻp. 807 yil shavvolida Makkada molikiylar qazosini oldi va bir necha bor azl qilindi; 832 yil shavvolida azl holida Makkada vafot etdi. Makka tarixida oʻziga bir daftardan ortiq tarjima yozgan.Рабиъ ул-аввал ойида Маккада туғилиб, Макка ва Мадинада ўсди; ўзи талаб қилиб Ибн Сиддиқ, ан-Нувайрий ва бошқалардан эшитди. Қоҳирага бир неча бор кириб ал-Булқиний, Ибн ал-Мулаққин, ал-Ироқий, ал-Ҳайсамий ва бошқаларга ўқиди; Дамашққа ҳам бир неча бор кириб шайхларига ўқиди, Ғазза, Рамла, Нобулус ва Искандарияга сафар қилди, Яманга бир неча бор кириб шайхларидан эшитди — самў ва ижоза билан шайхларининг сони беш юзчага етди. Ҳадис илмига тўла эътибор берди, кўп ёзди ва фойда етказди, одамлар ундан фойдаланиб илм олди; Ҳарамайн, Қоҳира, Дамашқ ва Яманда дарс берди, фатво айтди ва ҳадис ривоят қилди. Тарих ва ҳадисда қўли баланд, ҳифзи кенг эди. Ўз шаҳри хабарларига эътибор бериб маъламларини тирилтирди, номаълумларини равшанлантирди, мафохирини белгилади ва аъёнларига таржима ёзди: икки жилдлик тўла тарих «Шифо ал-ғаром би-ахбор ал-балад ал-ҳаром» — унда ал-Азрақийдагини жамлаб, ундан кейин янгиланганини қўшган; тўрт жилдлик «ал-Иқд ас-самин фи тарих ал-балад ал-амин». аз-Заҳабийнинг «Сияр ан-нубало»сига зайл, Ибн Нуқтанинг «ат-Тақйид»ига таълиқ, зикрлар, дуолар ва маносикда шофиъий ҳамда моликий мазҳабига кўра асарлар ёзди, ад-Дамирийнинг «Ҳаёт ал-ҳаявон»ини мухтасар қилди ва ўзига «ал-Арбаъин ал-мутабойинот»ни тахриж қилди; таснифлари кўп. 807 йил шавволида Маккада моликийлар қазосини олди ва бир неча бор азл қилинди; 832 йил шавволида азл ҳолида Маккада вафот этди. Макка тарихида ўзига бир дафтардан ортиқ таржима ёзган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 114Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 114