Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Ahmad ibn Hoshim, al-Jalol Abu Abdulloh, asli mahalliy, al-Qohiriy ash-Shofiʼiy, al-Jalol al-Mahalliy nomi bilan tanilgan
Muhaddis
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Shavvol boshida Qohirada tugʻilib oʻsha yerda oʻsdi va fanlarda mashgʻul boʻldi: fiqhni, uning usulini va arab tilini ash-Shams al-Barmoviy, al-Jalol al-Bulqiniy, al-Valiy al-Iroqiy va al-Izz ibn Jamoʼadan; mantiq, jadal, maoniy, bayon va aruzni al-Badr al-Aqsaroiydan oldi; tafsir, usuli din va boshqalarda al-Basotiyga hamda al-Alo ibn al-Buxoriyga mulozim boʻldi va bulardan boshqasiga ham oʻqidi; hadis ilmlarini al-Valiy al-Iroqiy va hofiz Ibn Hajardan oldi. Mohir boʻlib tengdoshlarining koʻpidan oldinga oʻtdi va aqliy hamda naqliy ilmlarda fanlashdi; tasnif va darsga oʻtirib «Jamʼ al-javomiʼ»ni, «al-Varaqot»ni, furuʼ «al-Minhoj»ini va «al-Burda»ni puxta, muxtasar sharhladi, oʻziga mansak yozdi va tugallanmagan tafsir yozdi. Imomlar uning tasniflarini hosil qilish, oʻqish va oʻqitishga ragʻbat qildi; unga sanoqsiz kishi oʻqidi va fozillar undan olish uchun rihlat qildi. Mizoji oʻtkir edi, ayniqsa issiqda; toʻgʻrisi kimning qoʻlida koʻrinsa ham unga qaytardi. Bir necha joyda dars berdi. Oʻta zehnli, zehni sogʻlom — zehni gʻalatni qabul qilmasdi; bahsda kuchli, xosu om nazdida ulugʻlangan, nomi mashhur, ovozasi uzoq, uzoq joylardan fatvo soʻraladigan kishi edi. As-Saxoviy: «Uning tarjimasi bir necha daftarni koʻtaradi». Bir necha bor haj qildi; ich ketishdan kasal boʻlib, shanba kuni, 864 yil boshida vafot etdi — odamlar yoʻqotganidan afsuslandi va oʻzidan keyin bir oʻzida jamlangan bunday kishini qoldirmadi.Шаввол бошида Қоҳирада туғилиб ўша ерда ўсди ва фанларда машғул бўлди: фиқҳни, унинг усулини ва араб тилини аш-Шамс ал-Бармовий, ал-Жалол ал-Булқиний, ал-Валий ал-Ироқий ва ал-Изз ибн Жамўадан; мантиқ, жадал, маоний, баён ва арузни ал-Бадр ал-Ақсароийдан олди; тафсир, усули дин ва бошқаларда ал-Басотийга ҳамда ал-Ало ибн ал-Бухорийга мулозим бўлди ва булардан бошқасига ҳам ўқиди; ҳадис илмларини ал-Валий ал-Ироқий ва ҳофиз Ибн Ҳажардан олди. Моҳир бўлиб тенгдошларининг кўпидан олдинга ўтди ва ақлий ҳамда нақлий илмларда фанлашди; тасниф ва дарсга ўтириб «Жамъ ал-жавомиъ»ни, «ал-Варақот»ни, фуруъ «ал-Минҳож»ини ва «ал-Бурда»ни пухта, мухтасар шарҳлади, ўзига мансак ёзди ва тугалланмаган тафсир ёзди. Имомлар унинг таснифларини ҳосил қилиш, ўқиш ва ўқитишга рағбат қилди; унга саноқсиз киши ўқиди ва фозиллар ундан олиш учун риҳлат қилди. Мизожи ўткир эди, айниқса иссиқда; тўғриси кимнинг қўлида кўринса ҳам унга қайтарди. Бир неча жойда дарс берди. Ўта зеҳнли, зеҳни соғлом — зеҳни ғалатни қабул қилмасди; баҳсда кучли, хосу ом наздида улуғланган, номи машҳур, овозаси узоқ, узоқ жойлардан фатво сўраладиган киши эди. Ас-Саховий: «Унинг таржимаси бир неча дафтарни кўтаради». Бир неча бор ҳаж қилди; ич кетишдан касал бўлиб, шанба куни, 864 йил бошида вафот этди — одамлар йўқотганидан афсусланди ва ўзидан кейин бир ўзида жамланган бундай кишини қолдирмади.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 115Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 115
al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy)ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий)
Jaloliddin nomi bilan mashhur usul olimi va mufassir; Qohirada tugʻilib, oʻsha yerda vafot etgan. Ibn al-Imod uni «arablarning Taftazoniysi» deb taʼriflagan. Oʻzi haqida: «Zehnim xatoni qabul qilmaydi», der edi; yod olishga esa qodir emasdi — bir marta bir kitobdan bir daftar yod olganida badanini harorat bosib ketgan. Salobatli, haqni baralla aytadigan kishi boʻlib, buni zolim hokimlarning yuziga aytardi; ular uning oldiga kelsalar, kiritmasdi. Unga bosh qozilik taklif qilinganida rad etdi. Tafsirda bir kitob yozdi, uni Jalol as-Suyutiy toʻldirdi va u «Tafsir al-Jalolayn» deb ataldi. Yana shofiiy fiqhida «al-Minhoj» sharhi boʻlmish ikki jildli «Kanz ar-rogʻibin», fiqh usulida «al-Badr at-toliʼ fi halli Jamʼ al-javomiʼ», «Sharh al-Varaqot», «Burda»ning qisqa sharhi «al-Anvor al-mudiya», «al-Qavl al-mufid fin-Nil as-saʼid» va «at-Tibb an-nabaviy» asarlari bor.Жалолиддин номи билан машҳур усул олими ва муфассир; Қоҳирада туғилиб, ўша ерда вафот этган. Ибн ал-Имод уни «арабларнинг Тафтазонийси» деб таърифлаган. Ўзи ҳақида: «Зеҳним хатони қабул қилмайди», дер эди; ёд олишга эса қодир эмасди — бир марта бир китобдан бир дафтар ёд олганида баданини ҳарорат босиб кетган. Салобатли, ҳақни баралла айтадиган киши бўлиб, буни золим ҳокимларнинг юзига айтарди; улар унинг олдига келсалар, киритмасди. Унга бош қозилик таклиф қилинганида рад этди. Тафсирда бир китоб ёзди, уни Жалол ас-Суютий тўлдирди ва у «Тафсир ал-Жалолайн» деб аталди. Яна шофиий фиқҳида «ал-Минҳож» шарҳи бўлмиш икки жилдли «Канз ар-роғибин», фиқҳ усулида «ал-Бадр ат-толиъ фи ҳалли Жамъ ал-жавомиъ», «Шарҳ ал-Варақот», «Бурда»нинг қисқа шарҳи «ал-Анвор ал-мудия», «ал-Қавл ал-муфид фин-Нил ас-саъид» ва «ат-Тибб ан-набавий» асарлари бор.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 333Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 333