Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Marzuq al-Ajisiy at-Tilimsoniy

Abu Abdulloh kunyali, «al-Hafid», yaʼni «Ibn Marzuqning nabirasi» nomi bilan mashhur; fiqh, usul, hadis va adab olimi. Tilimsonda tugʻilib, oʻsha yerda vafot etgan, Hijoz va Mashriqqa safar qilgan. Koʻp kitob va sharhlar yozgan: «al-Mafotih al-marzuqiya li-halli al-aqfol vastixroji xoboyo al-Xazrajiya», «Anvoʼ az-zarariy fi mukarrarot al-Buxoriy», «Nur al-yaqin fi sharh avliyo Alloh al-muttaqin», hakimlar yoʻlida yozilgan «Ixlos surasining tafsiri», «Burda»ga uchta sharh, oxiriga yetmagan «al-Matjar ar-robih» (Buxoriy sahihi sharhi), hadis ilmiga oid rajaz «ar-Ravda», Shotibiya uslubidagi qiroat urjuzasi, «Talxis al-miftoh»ni maʼoniy va bayonda nazmga solgan urjuza, «Ibn Molik Alfiyasi»ni qisqartirgan urjuza, «al-Miqot»ga oid urjuza, «Sharh Jumal al-Xoʻnajiy», «al-Hadiqa», «Igʻtinom al-fursa fi muhodasoti olimi Qafsa», «Burda» sharhi «Izhor sidq al-mavadda», «Sharh Muxtasar Xalil», «Sharh al-Jumal», «Barnomaj ash-shavorid» va «Ismoʼ as-summ fi isbot ash-sharaf min jihat al-umm». Muxtor as-Susiy uning «Burda»ga yozgan sharhlaridan ikkitasi haqida xabar berib, biri qalin bir jild boʻlib Masʼud al-Vafqoviy xazinasida, ikkinchisi kichik boʻlib solihiy ilgʻiylar xazinasida ekanini aytgan.Абу Абдуллоҳ куняли, «ал-Ҳафид», яъни «Ибн Марзуқнинг набираси» номи билан машҳур; фиқҳ, усул, ҳадис ва адаб олими. Тилимсонда туғилиб, ўша ерда вафот этган, Ҳижоз ва Машриққа сафар қилган. Кўп китоб ва шарҳлар ёзган: «ал-Мафотиҳ ал-марзуқия ли-ҳалли ал-ақфол вастихрожи хобоё ал-Хазражия», «Анвў аз-зарарий фи мукаррарот ал-Бухорий», «Нур ал-яқин фи шарҳ авлиё Аллоҳ ал-муттақин», ҳакимлар йўлида ёзилган «Ихлос сурасининг тафсири», «Бурда»га учта шарҳ, охирига етмаган «ал-Матжар ар-робиҳ» (Бухорий саҳиҳи шарҳи), ҳадис илмига оид ражаз «ар-Равда», Шотибия услубидаги қироат уржузаси, «Талхис ал-мифтоҳ»ни маъоний ва баёнда назмга солган уржуза, «Ибн Молик Алфияси»ни қисқартирган уржуза, «ал-Миқот»га оид уржуза, «Шарҳ Жумал ал-Хўнажий», «ал-Ҳадиқа», «Иғтином ал-фурса фи муҳодасоти олими Қафса», «Бурда» шарҳи «Изҳор сидқ ал-мавадда», «Шарҳ Мухтасар Халил», «Шарҳ ал-Жумал», «Барномаж аш-шаворид» ва «Исмў ас-сумм фи исбот аш-шараф мин жиҳат ал-умм». Мухтор ас-Сусий унинг «Бурда»га ёзган шарҳларидан иккитаси ҳақида хабар бериб, бири қалин бир жилд бўлиб Масъуд ал-Вафқовий хазинасида, иккинчиси кичик бўлиб солиҳий илғийлар хазинасида эканини айтган.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 331Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 331