← Xaritaga qaytish← Харитага қайтиш
MuhaddislarМуҳаддислар

Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Saʼid ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Umar ibn Yusuf ibn Aliy ibn Ismoil, al-Bahoʼ, asli sogʻoniy, al-Makkiy al-Hanafiy, Ibn az-Ziyo nomi bilan mashhur

Muhaddis

Muharramning toʻqqizinchi kechasi Makkada tugʻilib oʻsha yerda oʻsdi va an-Nuvayriy hamda al-Marogʻiy kabi aʼyonlariga oʻqidi; Qohiraga bir necha bor rihlat qilib Ibn Hajar va uning tabaqasi kabi olimlaridan oldi, al-Bulqiniy, Ibn al-Mulaqqin va al-Iroqiy kabi boshqalar unga ijozat berdi. Barcha ilmlarda yetuk boʻlib tasniflar yozdi: toʻrt jildlik «al-Musriʼ fi sharh al-Majmaʼ», «al-Bahr al-amiq fi manosik hajji Baytillohi-l-atiq», bir jildlik «Tanzih al-Masjid al-harom an bidaʼ jahalat al-avom», «al-Vofiy»ga uzun va muxtasar sharhlar, ibodatlarda al-Gʻaznaviy muqaddimasiga ikki jildlik sharh va tugallanmagan «Sharh al-Bazdaviy». As-Saxoviy: «Imom, alloma, fiqhda, ikki usulda va arab tilida oldinda, fanlarda ishtirok etuvchi, yozishi va qaydlari goʻzal, mutolaa va intiqodga ulkan ragʻbatli edi». Yana «al-Mutadorak alal-Madorik» degan tafsiri va «ash-Shofiy fi Muxtasar al-Kofiy»si bor. Rihlat qilib yurtlarni aylandi va balogʻatga yetganidan vafotigacha birorta yilda haji qazo boʻlmadi. Zulqaʼda oyida vafot etdi.Муҳаррамнинг тўққизинчи кечаси Маккада туғилиб ўша ерда ўсди ва ан-Нувайрий ҳамда ал-Мароғий каби аъёнларига ўқиди; Қоҳирага бир неча бор риҳлат қилиб Ибн Ҳажар ва унинг табақаси каби олимларидан олди, ал-Булқиний, Ибн ал-Мулаққин ва ал-Ироқий каби бошқалар унга ижозат берди. Барча илмларда етук бўлиб таснифлар ёзди: тўрт жилдлик «ал-Мусриъ фи шарҳ ал-Мажмаъ», «ал-Баҳр ал-амиқ фи маносик ҳажжи Байтиллоҳи-л-атиқ», бир жилдлик «Танзиҳ ал-Масжид ал-ҳаром ан бидаъ жаҳалат ал-авом», «ал-Вофий»га узун ва мухтасар шарҳлар, ибодатларда ал-Ғазнавий муқаддимасига икки жилдлик шарҳ ва тугалланмаган «Шарҳ ал-Баздавий». Ас-Саховий: «Имом, аллома, фиқҳда, икки усулда ва араб тилида олдинда, фанларда иштирок этувчи, ёзиши ва қайдлари гўзал, мутолаа ва интиқодга улкан рағбатли эди». Яна «ал-Мутадорак алал-Мадорик» деган тафсири ва «аш-Шофий фи Мухтасар ал-Кофий»си бор. Риҳлат қилиб юртларни айланди ва балоғатга етганидан вафотигача бирорта йилда ҳажи қазо бўлмади. Зулқаъда ойида вафот этди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 120Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 120