Muhammad ibn al-Fazl al-Balxiy

al-Balxiy, zohid Abu Abdulloh, Samarqandda maskan tutgan. Vaʼz va tazkirda soʻnggi nuqtaga yetgan edi; majlisida toʻrt kishi jon bergani aytiladi. Ahmad ibn Xazravayh al-Balxiyga hamsuhbat boʻlgan; Qutaybadan rivoyat qilganlarning eng oxirgisi boʻlib, Abu Bakr ibn al-Muqriʼga ijozat bergan. as-Saxoviy aytadi: u Muhammad ibn al-Fazl ibn al-Abbos ibn Hafs, asli balxlik boʻlib, mazhab sababli u yerdan chiqib Samarqandga kirgan va oʻsha yerda vafot etgan; Xuroson mashoyixining ulugʻlaridan edi va Abu Usmon hech bir shayxga unga moyil boʻlganchalik moyil emas edi — u: «Oʻzimda kuch topsam, birodarim Muhammad ibn al-Fazlning huzuriga borib, uni koʻrish bilan dilimni yozardim», — degan. Uning soʻzlaridan: «Dunyo qorningdir; qorningga zuhding qanchalik boʻlsa, dunyoga zuhding ham shunchadir»; «Olimning xatosi johilning qasddan qilganidan zararliroq»; «Ilmlar uchtadir: Alloh haqidagi ilm — Uning sifat va naʼtlarini bilish; Allohdan boʻlgan ilm — zohir va botin, halol va harom, amr va nahy, ahkom ilmi; Alloh bilan boʻlgan ilm — xavf, rajo, muhabbat va shavq ilmi».ал-Балхий, зоҳид Абу Абдуллоҳ, Самарқандда маскан тутган. Ваъз ва тазкирда сўнгги нуқтага етган эди; мажлисида тўрт киши жон бергани айтилади. Аҳмад ибн Хазравайҳ ал-Балхийга ҳамсуҳбат бўлган; Қутайбадан ривоят қилганларнинг энг охиргиси бўлиб, Абу Бакр ибн ал-Муқриъга ижозат берган. ас-Саховий айтади: у Муҳаммад ибн ал-Фазл ибн ал-Аббос ибн Ҳафс, асли балхлик бўлиб, мазҳаб сабабли у ердан чиқиб Самарқандга кирган ва ўша ерда вафот этган; Хуросон машойихининг улуғларидан эди ва Абу Усмон ҳеч бир шайхга унга мойил бўлганчалик мойил эмас эди — у: «Ўзимда куч топсам, биродарим Муҳаммад ибн ал-Фазлнинг ҳузурига бориб, уни кўриш билан дилимни ёзардим», — деган. Унинг сўзларидан: «Дунё қорнингдир; қорнингга зуҳдинг қанчалик бўлса, дунёга зуҳдинг ҳам шунчадир»; «Олимнинг хатоси жоҳилнинг қасддан қилганидан зарарлироқ»; «Илмлар учтадир: Аллоҳ ҳақидаги илм — Унинг сифат ва наътларини билиш; Аллоҳдан бўлган илм — зоҳир ва ботин, ҳалол ва ҳаром, амр ва наҳй, аҳком илми; Аллоҳ билан бўлган илм — хавф, ражо, муҳаббат ва шавқ илми».

Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 4, b. 91Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 4, б. 91