Muhammad ibn al-Hasan ibn Iso ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Muslim, Ibn al-Ulayf al-Molikiy ash-Shofeiy
Muhaddis
742-yilda Hoy ibn Yaʼqub yurtlarida tugʻilgan; Makkaga bir necha marta borib, baʼzi kelishlarida u yerda al-Izz ibn Jamoadan eshitgan. Sheʼr aytib unda mohir boʻlgan va koʻp nazm bitgan; Sharif Hasan ibn Ajlonga bogʻlanib, uni koʻp qasidalar bilan madh etgan. Soʻng Yamanga, Imom an-Nosir Salohuddin Muhammad ibn Aliga kelib, uni qasidalar bilan, jumladan «Jodaka-l-gʻaysu min tululin bavoliy…» mashhur qasidasi bilan maqtagan. as-Saxoviy hikoya qiladi: qasidani tugatganda imom «Yaxshi aytding» degan, u esa qanoat qilmay, oʻzini al-Mutanabbiydan shoirroq deb hukm qilishni soʻragan; imom uni adab ilmlarida ishora qilinadigan zot — as-Sayyid Mutahhar sohib al-Fassga yuborgan, u esa al-Mutanabbiyning uch yuz oltmish masali borligini, xalifadan tortib quyisigacha ular bilan misol keltirishini aytib, «Sen bunday uchta masal keltir» degan; qaytib kelganda imom unga: «Undan keyin seni hech kim al-Mutanabbiydan afzal deb aytmaydi, lekin senga aytamanki, ey Muhammad, eshakning qulogʻiga soʻzlasang, kishnab yuborardi» degan. U oʻz sheʼriga mahliyo boʻlib, uni al-Mutanabbiy sheʼridan ustun qoʻyar darajada haddan oshirar, shu sabab bu qiligʻi xunuk sanalardi. 815-yil rajabining yettinchisi, juma kechasi Makkada vafot etgan.742-йилда Ҳой ибн Яъқуб юртларида туғилган; Маккага бир неча марта бориб, баъзи келишларида у ерда ал-Изз ибн Жамоадан эшитган. Шеър айтиб унда моҳир бўлган ва кўп назм битган; Шариф Ҳасан ибн Ажлонга боғланиб, уни кўп қасидалар билан мадҳ этган. Сўнг Яманга, Имом ан-Носир Салоҳуддин Муҳаммад ибн Алига келиб, уни қасидалар билан, жумладан «Жодака-л-ғайсу мин тулулин баволий…» машҳур қасидаси билан мақтаган. ас-Саховий ҳикоя қилади: қасидани тугатганда имом «Яхши айтдинг» деган, у эса қаноат қилмай, ўзини ал-Мутанаббийдан шоирроқ деб ҳукм қилишни сўраган; имом уни адаб илмларида ишора қилинадиган зот — ас-Саййид Мутаҳҳар соҳиб ал-Фассга юборган, у эса ал-Мутанаббийнинг уч юз олтмиш масали борлигини, халифадан тортиб қуйисигача улар билан мисол келтиришини айтиб, «Сен бундай учта масал келтир» деган; қайтиб келганда имом унга: «Ундан кейин сени ҳеч ким ал-Мутанаббийдан афзал деб айтмайди, лекин сенга айтаманки, эй Муҳаммад, эшакнинг қулоғига сўзласанг, кишнаб юборарди» деган. У ўз шеърига маҳлиё бўлиб, уни ал-Мутанаббий шеъридан устун қўяр даражада ҳаддан оширар, шу сабаб бу қилиғи хунук саналарди. 815-йил ражабининг еттинчиси, жума кечаси Маккада вафот этган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 157Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 157