Muhammad ibn al-Husayn ibn Muhammad ibn Xalaf ibn Ahmad ibn al-Farroʼ, qozi Abu Yaʼlo
Muhaddis
Hanbaliylarning shayxi va mazhabning furuʼini asoslab bergan kishi. Uch yuz saksoninchi yil muharram oyida tugʻilgan, koʻp hadis eshitgan va Ibn Hababadan rivoyat qilgan. Ibn al-Jawziy aytadi: «Ishonchli ulamolarning saodatlaridan edi»; Ibn Mokulo va Ibn ad-Domagʻoniy huzurida guvohlik berganda ikkovi ham qabul qilgan, xalifa saroyi hariymida hukm ishlariga nazorat qilgan. Fiqhda imom edi, Ahmad mazhabida koʻp goʻzal tasniflari bor, yillar davomida dars berib fatvo aytgan, mazhab unga kelib toʻxtagan, kitoblari va shogirdlari tarqalgan; omonat, sidq, iffat, chiroyli xulq, ibodat, taqashshuf, xushuʼ va keraksiz soʻzdan jim turishni oʻzida jamlagan. Ramazonning yigirmanchi kunida yetmish sakkiz yoshida vafot etgan; janozasiga qozilar, faqihlar va aʼyonlar yigʻilgan, kun issiq boʻlgani uchun janozaga ergashganlarning baʼzisi roʻzasini ochib yuborgan. Kimdir uni tushida koʻrib: «Alloh senga nima qildi?» desa, u: «Menga rahm qildi, izzat berdi, martabamni koʻtardi, ikrom qildi», deb barmoqlari bilan sanabdi; «Ilm bilanmi?» deganda: «Sidq bilan», debdi.Ҳанбалийларнинг шайхи ва мазҳабнинг фуруъини асослаб берган киши. Уч юз саксонинчи йил муҳаррам ойида туғилган, кўп ҳадис эшитган ва Ибн Ҳабабадан ривоят қилган. Ибн ал-Жавзий айтади: «Ишончли уламоларнинг саодатларидан эди»; Ибн Мокуло ва Ибн ад-Домағоний ҳузурида гувоҳлик берганда иккови ҳам қабул қилган, халифа саройи ҳариймида ҳукм ишларига назорат қилган. Фиқҳда имом эди, Аҳмад мазҳабида кўп гўзал таснифлари бор, йиллар давомида дарс бериб фатво айтган, мазҳаб унга келиб тўхтаган, китоблари ва шогирдлари тарқалган; омонат, сидқ, иффат, чиройли хулқ, ибодат, тақашшуф, хушуъ ва кераксиз сўздан жим туришни ўзида жамлаган. Рамазоннинг йигирманчи кунида етмиш саккиз ёшида вафот этган; жанозасига қозилар, фақиҳлар ва аъёнлар йиғилган, кун иссиқ бўлгани учун жанозага эргашганларнинг баъзиси рўзасини очиб юборган. Кимдир уни тушида кўриб: «Аллоҳ сенга нима қилди?» деса, у: «Менга раҳм қилди, иззат берди, мартабамни кўтарди, икром қилди», деб бармоқлари билан санабди; «Илм биланми?» деганда: «Сидқ билан», дебди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 6200Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 6200