Muhammad ibn Ali ibn Husayn al-Umroniy as-Sanoniy
Muhaddis
Hadis olimi, oʻz asri ulamosining tarixchisi. Sanoda tugʻilib, oʻsha yerda taʼlim olgan. Mavqei ulugʻaygach, hasadgoʻylar unga qarshi til biriktirdi va u qamaldi, qilich ostiga tortilishiga sal qoldi. Soʻng 1250-hijriy yilda Zabidga surgun qilindi, keyin Makkaga hijrat qilib, u yerda uch yil turdi. Yamandagi Abu Arish sohibi sharif Husayn ibn Ali ibn Haydar uni chaqirtirib, izzat-hurmatda mubolagʻa qildi — u ikki yilcha qoldi. Soʻng Zabidga koʻchdi; botiniylar u yerga kirganda ulardan baʼzisi uning uyiga hujum qilib, oʻzini oʻldirdi. Asarlari: Sanodagi Jomeʼ kutubxonasida saqlanadigan, oʻz qoʻli bilan yozilgan 169 varaqli «Tarix» — unda oʻz asri olimlarining tarjimai holini bergan; «Sunan Ibn Moja»ga hoshiya «Ujolat zaviy al-hoja» va hadis rijoliga oid ikki jildli «at-Taʼrif bimo fit-Tahzib min qaviy va zaif».Ҳадис олими, ўз асри уламосининг тарихчиси. Санода туғилиб, ўша ерда таълим олган. Мавқеи улуғайгач, ҳасадгўйлар унга қарши тил бириктирди ва у қамалди, қилич остига тортилишига сал қолди. Сўнг 1250-ҳижрий йилда Забидга сургун қилинди, кейин Маккага ҳижрат қилиб, у ерда уч йил турди. Ямандаги Абу Ариш соҳиби шариф Ҳусайн ибн Али ибн Ҳайдар уни чақиртириб, иззат-ҳурматда муболаға қилди — у икки йилча қолди. Сўнг Забидга кўчди; ботинийлар у ерга кирганда улардан баъзиси унинг уйига ҳужум қилиб, ўзини ўлдирди. Асарлари: Санодаги Жомеъ кутубхонасида сақланадиган, ўз қўли билан ёзилган 169 варақли «Тарих» — унда ўз асри олимларининг таржимаи ҳолини берган; «Сунан Ибн Можа»га ҳошия «Ужолат завий ал-ҳожа» ва ҳадис рижолига оид икки жилдли «ат-Таъриф бимо фит-Таҳзиб мин қавий ва заиф».
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 6, b. 298Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 6, б. 298