Muhammad ibn Amir al-muʼminin Aliy ibn al-Muayyad

«Matlaʼ al-budur» sohibi unga tarjima yozgan, lekin tugʻilgan yilini ham, vafotini ham zikr qilmagan; faqat qozi Ahmad ibn Soloh ad-Davvoriydan naql qilib, u tarjima sohibiga yetishganini va undan «al-Hojibiya»ni hamda unga yozgan hoshiyasini, «al-Mufassal»ning bir qismini, «al-Bahr» va «al-Azhor» muqaddimalarining bir qismini oʻqiganini, soʻng undan «al-Bahr az-zaxxor»dan «al-Ahkom» kitobini oʻqiy boshlaganini, ammo oʻqish tugamasdan uning vafot etganini aytgan — tarjimada keltirilganining xulosasi shu. Uning «al-Hojibiya»ga yozgan, hoshiya deb atalgan asari aslida toʻliq sharh boʻlib, avval hoshiyalarga yozilgan, keyingilar esa uni sharhlar kabi koʻchirganlar; bu asrlarda talabalar unga ragʻbat qilib, talabning boshida oʻqiydigan boʻlishgan — u faqat talabning boshidagilarga yaraydi, chunki iborasi kerakli darajada tahrirlanmagan. Tarjima sohibi oʻninchi asrda yashagan.«Матлаъ ал-будур» соҳиби унга таржима ёзган, лекин туғилган йилини ҳам, вафотини ҳам зикр қилмаган; фақат қози Аҳмад ибн Солоҳ ад-Давворийдан нақл қилиб, у таржима соҳибига етишганини ва ундан «ал-Ҳожибия»ни ҳамда унга ёзган ҳошиясини, «ал-Муфассал»нинг бир қисмини, «ал-Баҳр» ва «ал-Азҳор» муқаддималарининг бир қисмини ўқиганини, сўнг ундан «ал-Баҳр аз-заххор»дан «ал-Аҳком» китобини ўқий бошлаганини, аммо ўқиш тугамасдан унинг вафот этганини айтган — таржимада келтирилганининг хулосаси шу. Унинг «ал-Ҳожибия»га ёзган, ҳошия деб аталган асари аслида тўлиқ шарҳ бўлиб, аввал ҳошияларга ёзилган, кейингилар эса уни шарҳлар каби кўчирганлар; бу асрларда талабалар унга рағбат қилиб, талабнинг бошида ўқийдиган бўлишган — у фақат талабнинг бошидагиларга ярайди, чунки ибораси керакли даражада таҳрирланмаган. Таржима соҳиби ўнинчи асрда яшаган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 740Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 740