Muhammad ibn Husayn Dalama az-Zimoriy, soʻng as-Sanʼoniy
Muhaddis
Taxminan 1150-yilda tugʻilib Zimorda voyaga yetgan, u yerda furuʼ ilmini oʻqigan, soʻng adab bilan mashgʻul boʻlib chiroyli sheʼr aytgan; keyin Sanʼoga koʻchib oʻsha yerda qolgan va uning kattalarini — xalifadan tortib quyisigacha — madh etgan. Sheʼri koʻp va tarqalgan, unda nodir maʼnolar keladi; suhbati yaxshi, tabiati nozik edi. Iffat va poklik bilan birga chiroyli suratlarga koʻp moyil boʻlib, oltmishga yaqinlashganida ham ishqda yigitday, qariligi va badan zaifligida sakson yoshli cholday edi; ash-Shavkoniyning gumoniga koʻra ishqdan oʻlgan — oʻlimidan oldin baʼzi goʻzallarga oshufta edi va oʻlim kasali chogʻida uning oldiga borib turganlar bu gumonni quvvatlaydigan alomatlarni aytishgan. Qoʻli kalta, turmushi tor edi, hojat mashaqqatiga sabr qilardi; badan zaifligi, kasallarning koʻpligi, qashshoqlik va yoshning ulugʻligi bilan birga unga ishq gʻolib kelishi ash-Shavkoniyni hayratga solardi — u bunday deyilishini yoqtirmasdi ham emas, chunki ash-Shavkoniy besh yildan koʻproq ilgari uning shu ahvolini yozishini aytib hazillashganda u ruxsat bergan; ash-Shavkoniy bu kitobni ayblarni zikr qilishdan saqlaganini va gʻiybat qalam bilan yozilib yillar qolsa yanada qabihroq boʻlishini shu oʻrinda taʼkidlaydi. Nazmidan: ash-Shavkoniy qozilikka tayinlanganda zamon xalifasiga yozgan, oxirida shu voqea tarixi keltirilgan «Qul li-l-imomi adoma-l-lohu davlatah…» baytlari.Тахминан 1150-йилда туғилиб Зиморда вояга етган, у ерда фуруъ илмини ўқиган, сўнг адаб билан машғул бўлиб чиройли шеър айтган; кейин Санъога кўчиб ўша ерда қолган ва унинг катталарини — халифадан тортиб қуйисигача — мадҳ этган. Шеъри кўп ва тарқалган, унда нодир маънолар келади; суҳбати яхши, табиати нозик эди. Иффат ва поклик билан бирга чиройли суратларга кўп мойил бўлиб, олтмишга яқинлашганида ҳам ишқда йигитдай, қарилиги ва бадан заифлигида саксон ёшли чолдай эди; аш-Шавконийнинг гумонига кўра ишқдан ўлган — ўлимидан олдин баъзи гўзалларга ошуфта эди ва ўлим касали чоғида унинг олдига бориб турганлар бу гумонни қувватлайдиган аломатларни айтишган. Қўли калта, турмуши тор эди, ҳожат машаққатига сабр қиларди; бадан заифлиги, касалларнинг кўплиги, қашшоқлик ва ёшнинг улуғлиги билан бирга унга ишқ ғолиб келиши аш-Шавконийни ҳайратга соларди — у бундай дейилишини ёқтирмасди ҳам эмас, чунки аш-Шавконий беш йилдан кўпроқ илгари унинг шу аҳволини ёзишини айтиб ҳазиллашганда у рухсат берган; аш-Шавконий бу китобни айбларни зикр қилишдан сақлаганини ва ғийбат қалам билан ёзилиб йиллар қолса янада қабиҳроқ бўлишини шу ўринда таъкидлайди. Назмидан: аш-Шавконий қозиликка тайинланганда замон халифасига ёзган, охирида шу воқеа тарихи келтирилган «Қул ли-л-имоми адома-л-лоҳу давлатаҳ…» байтлари.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 161Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 161