Muhammad ibn Ibrohim ibn Aliy ibn al-Murtazo ibn al-Mufazzal al-Hasaniy, Ibn al-Vazir nomi bilan mashhur

Nasabi al-Mansur ibn Muhammad ibn al-Afif orqali Imom ad-Doʼiy Yusuf ibn al-Imom al-Mansur billoh Yahyoga, undan al-Hodiy Yahyo ibn al-Husayn ibn al-Qosim ibn Ibrohimga va Aliy ibn Abu Tolibga borib taqaladi; ash-Shavkoniy bu nasabni shu yerda qaytadan keltiradi, chunki as-Saxoviy uni yozganda nasabda xato qilgan. U katta imom, mutlaq mujtahid — Ibn al-Vazir nomi bilan mashhur. Yetti yuz yetmish beshinchi yil rajab oyida Shatabning Hijrat az-Zahrovayn qishlogʻida tugʻilgan; as-Saxoviy uni taxminan yetti yuz oltmish beshinchi yilda tugʻilgan degan, lekin bu taxmin uzoq va toʻgʻrisi birinchisi. Arab tilini akasi alloma al-Hodiy ibn Ibrohimdan va qozi alloma Muhammad ibn Hamza ibn Muzaffardan oʻqigan; kalom ilmini qozi alloma Aliy ibn Abdulloh ibn Abul-Xayrdan — «Sharh al-Usul», «al-Xulosa» va Ibn Mattavayhning «Tazkira»si kabi kitoblarda — oʻqigan; usul al-fiqhni va tafsirni Sayyid alloma Aliy ibn Muhammad ibn Abul-Qosimdan, furuʼni qozi alloma Abdulloh ibn al-Hasan ad-Davvoriydan va Saʼdaning boshqa shayxlaridan olgan; shayxlaridan yana Sayyid alloma an-Nosir ibn Ahmad ibn Amir al-muʼminin al-Mutahhar ham bor; hadisni Makkada Muhammad ibn Abdulloh ibn Zohiradan, boshqa joyda Nafisuddin al-Alaviydan va yana bir necha kishidan oʻqigan. Xullas, Sanʼo, Saʼda, Yamanning boshqa shaharlari va Makkaning eng katta shayxlaridan oʻqib, barcha ilmlarda chuqurlashgan, tengdoshlaridan oʻzib ketgan va ovozasi oʻlkalarga tarqagan. «Matlaʼ al-budur» sohibi: uni har toifa tarjima qilgan, muvofiq ham, muxolif ham unga iqror boʻlgan, deydi va Ibn Hajar uni «ad-Durar al-komina»da tarjima qilgan, degan; ash-Shavkoniy buni rad etadi: «ad-Durar» sakkizinchi asrda vafot etganlarga xos, u esa toʻqqizinchi asrda vafot etgan, shuning uchun Ibn Hajar uni «Anboʼ»sida tarjima qilgan; as-Saxoviy va at-Taqiy ibn Fahd ham oʻz muʼjamida tarjima qilgan. As-Saxoviy aytishicha, u nazm bilan shugʻullanib unda yetuk boʻlgan va zaydiyaga raddiya qilib «al-Avosim val-qavosim fiz-zabbi an sunnati Abil-Qosim»ni yozgan, soʻng uni «ar-Ravz al-bosim»da qisqartirgan. At-Taqiy ibn Fahd oʻz muʼjamida undan ilm Paygʻambarning merosi ekani va hadisdan boshqa meros yoʻqligi haqidagi baytlarini keltirgan.Насаби ал-Мансур ибн Муҳаммад ибн ал-Афиф орқали Имом ад-Дўий Юсуф ибн ал-Имом ал-Мансур биллоҳ Яҳёга, ундан ал-Ҳодий Яҳё ибн ал-Ҳусайн ибн ал-Қосим ибн Иброҳимга ва Алий ибн Абу Толибга бориб тақалади; аш-Шавконий бу насабни шу ерда қайтадан келтиради, чунки ас-Саховий уни ёзганда насабда хато қилган. У катта имом, мутлақ мужтаҳид — Ибн ал-Вазир номи билан машҳур. Етти юз етмиш бешинчи йил ражаб ойида Шатабнинг Ҳижрат аз-Заҳровайн қишлоғида туғилган; ас-Саховий уни тахминан етти юз олтмиш бешинчи йилда туғилган деган, лекин бу тахмин узоқ ва тўғриси биринчиси. Араб тилини акаси аллома ал-Ҳодий ибн Иброҳимдан ва қози аллома Муҳаммад ибн Ҳамза ибн Музаффардан ўқиган; калом илмини қози аллома Алий ибн Абдуллоҳ ибн Абул-Хайрдан — «Шарҳ ал-Усул», «ал-Хулоса» ва Ибн Маттавайҳнинг «Тазкира»си каби китобларда — ўқиган; усул ал-фиқҳни ва тафсирни Саййид аллома Алий ибн Муҳаммад ибн Абул-Қосимдан, фуруъни қози аллома Абдуллоҳ ибн ал-Ҳасан ад-Давворийдан ва Саъданинг бошқа шайхларидан олган; шайхларидан яна Саййид аллома ан-Носир ибн Аҳмад ибн Амир ал-муъминин ал-Мутаҳҳар ҳам бор; ҳадисни Маккада Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Зоҳирадан, бошқа жойда Нафисуддин ал-Алавийдан ва яна бир неча кишидан ўқиган. Хуллас, Санъо, Саъда, Яманнинг бошқа шаҳарлари ва Макканинг энг катта шайхларидан ўқиб, барча илмларда чуқурлашган, тенгдошларидан ўзиб кетган ва овозаси ўлкаларга тарқаган. «Матлаъ ал-будур» соҳиби: уни ҳар тоифа таржима қилган, мувофиқ ҳам, мухолиф ҳам унга иқрор бўлган, дейди ва Ибн Ҳажар уни «ад-Дурар ал-комина»да таржима қилган, деган; аш-Шавконий буни рад этади: «ад-Дурар» саккизинчи асрда вафот этганларга хос, у эса тўққизинчи асрда вафот этган, шунинг учун Ибн Ҳажар уни «Анбў»сида таржима қилган; ас-Саховий ва ат-Тақий ибн Фаҳд ҳам ўз муъжамида таржима қилган. Ас-Саховий айтишича, у назм билан шуғулланиб унда етук бўлган ва зайдияга раддия қилиб «ал-Авосим вал-қавосим физ-забби ан суннати Абил-Қосим»ни ёзган, сўнг уни «ар-Равз ал-босим»да қисқартирган. Ат-Тақий ибн Фаҳд ўз муъжамида ундан илм Пайғамбарнинг мероси экани ва ҳадисдан бошқа мерос йўқлиги ҳақидаги байтларини келтирган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 619Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 619