Muhammad ibn Ibrohim ibn Muhammad, al-Badr Abu-l-Baqo al-Ansoriy, asli misrlik, al-Badr al-Bashtakiy nomi bilan mashhur

Mashhur shoir. Rabiʼ oylarining birida Bashtak an-Nosiriy jomeʼi yonida tugʻilib, Qurʼonni oʻqidi va hanafiy fiqhida bir kitobni yodladi, soʻng shofiʼiy boʻldi. al-Bahoʼ Muhammad ibn Abdulloh al-Kozaruniyga hamroh boʻldi — u odamlarni oʻz yonida qolishga tortishda ajoyib edi, hatto oilalarini, ayniqsa soqolsizlar oilalarini tashlab ketardilar; u zamonasining eng koʻrkam kishilaridan boʻlgani holda u bilan uchrashib, unga mulozim boʻldi va ajralmadi. Ibn Hazm kitoblariga chuqur nazar solib, ularga muhabbat unga gʻolib keldi; har xil koʻrinishga kirdi, har yoʻlni tutdi va koʻp fanlarda mashgʻul boʻldi, lekin birortasini puxta egallamadi. Adabni Ibn Nubotadan oldi va goʻzal sheʼr aytdi — nozoklik va ohangdorlikda unga oʻxshab ketardi. Shoirlar tabaqalari haqida toʻla kitob toʻpladi va shayxi Ibn Nubotaning devonini jamladi, ammo koʻpi undan qolib ketdi va Ibn Hajar qolganidan bir jildcha toʻldirdi. Oʻz nazmini koʻpligiga qaramay jamlamadi, uni ash-Shihob al-Hijoziy jamladi. Koʻchirishga shunday qodir ediki, kunda besh varaq yoki koʻproq yozardi; charchasa yonboshlab yotib yozardi. Oʻziga va boshqalarga sanoqqa sigʻmas darajada koʻp yozdi va shu tufayli dunyosi keng edi; hech kimdan minnat olmasdi — kattalardan biri unga oʻn dinor yuborganida elchini soʻkib «Bunga hojatim yoʻq» dedi va xaltasini olib, ichidagi oltin, kumush va chaqalarni uning oldida sochib tashladi. Aʼyonlardan bir jamoani masxara qilardi: al-Kamol ad-Damiriy «Sunan Ibn Moja»ni sharhlagani yetganda uni «tovuq tezagi» deb atadi; al-Bulqiniy asarini «al-Favoid al-muntahiza alar-Rofiʼiy va-r-Ravza» deb nomlaganda, sajʼ mos emasligiga ishora qilib «ar-Ravza»ni «vov» fathasi bilan oʻqirdi va al-Bulqiniy nomni «al-Favoid al-mahza»ga oʻzgartirdi. Hofiz Ibn Hajar unga ikki bayt yozgan, u ham javob bergan. Sheʼri yurib turadi va keyingi adab musannaflari undan koʻp keltirgan. Dushanba kuni, jumod al-uloning yigirma uchida vafot etdi.Машҳур шоир. Рабиъ ойларининг бирида Баштак ан-Носирий жомеъи ёнида туғилиб, Қуръонни ўқиди ва ҳанафий фиқҳида бир китобни ёдлади, сўнг шофиъий бўлди. ал-Баҳў Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ал-Козарунийга ҳамроҳ бўлди — у одамларни ўз ёнида қолишга тортишда ажойиб эди, ҳатто оилаларини, айниқса соқолсизлар оилаларини ташлаб кетардилар; у замонасининг энг кўркам кишиларидан бўлгани ҳолда у билан учрашиб, унга мулозим бўлди ва ажралмади. Ибн Ҳазм китобларига чуқур назар солиб, уларга муҳаббат унга ғолиб келди; ҳар хил кўринишга кирди, ҳар йўлни тутди ва кўп фанларда машғул бўлди, лекин бирортасини пухта эгалламади. Адабни Ибн Нуботадан олди ва гўзал шеър айтди — нозоклик ва оҳангдорликда унга ўхшаб кетарди. Шоирлар табақалари ҳақида тўла китоб тўплади ва шайхи Ибн Нуботанинг девонини жамлади, аммо кўпи ундан қолиб кетди ва Ибн Ҳажар қолганидан бир жилдча тўлдирди. Ўз назмини кўплигига қарамай жамламади, уни аш-Шиҳоб ал-Ҳижозий жамлади. Кўчиришга шундай қодир эдики, кунда беш варақ ёки кўпроқ ёзарди; чарчаса ёнбошлаб ётиб ёзарди. Ўзига ва бошқаларга саноққа сиғмас даражада кўп ёзди ва шу туфайли дунёси кенг эди; ҳеч кимдан миннат олмасди — катталардан бири унга ўн динор юборганида элчини сўкиб «Бунга ҳожатим йўқ» деди ва халтасини олиб, ичидаги олтин, кумуш ва чақаларни унинг олдида сочиб ташлади. Аъёнлардан бир жамоани масхара қиларди: ал-Камол ад-Дамирий «Сунан Ибн Можа»ни шарҳлагани етганда уни «товуқ тезаги» деб атади; ал-Булқиний асарини «ал-Фавоид ал-мунтаҳиза алар-Рофиъий ва-р-Равза» деб номлаганда, сажъ мос эмаслигига ишора қилиб «ар-Равза»ни «вов» фатҳаси билан ўқирди ва ал-Булқиний номни «ал-Фавоид ал-маҳза»га ўзгартирди. Ҳофиз Ибн Ҳажар унга икки байт ёзган, у ҳам жавоб берган. Шеъри юриб туради ва кейинги адаб мусаннафлари ундан кўп келтирган. Душанба куни, жумод ал-улонинг йигирма учида вафот этди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 93Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 93