Muhammad ibn Izzuddin ibn Muhammad ibn Izzuddin, al-Muftiy nomi bilan mashhur

Oʻzidan oldin zikr qilinganning nabirasi. Unga ham «Matlaʼ al-budur» sohibi tarjima yozib, tugʻilgan yilini ham, vafotini ham zikr qilmagan, lekin uni «mutlaq maʼnoda ilmlar imomi, muhaqqiqlarning yakuni, aniqlovchilarning faqihi» deb atagan. Ahmad az-Zamdiy huzurida «al-Hojibiya»ni oʻqigan; «al-Mutavval»ni alloma Abdulloh al-Muhallo huzurida oʻqib, unga Najmuddinning koʻp qismini oʻqib bergan, Najmuddinning bir qismini Sayyid Aliy ibn Bint an-Nosir huzurida oʻqigan; usul al-fiqhni Sayyid Soloh ibn Ahmad ibn al-Vazirdan olib, undan hadis yoʻllarini ham olgan; usul al-fiqhni otasidan va faqih as-Soloh ash-Shattiydan, «Kashshof»ni otasidan, furuʼni akasi al-Mahdiydan va Sayyid Abdulloh ibn Ahmad ibn al-Husayn al-Muayyadiydan oʻqigan; hadisni ash-Shayx al-Hanafiy huzurida oʻqib, u bunda va boshqasida ijoza bergan; alloma as-Sobuniy va alloma Muhammad ibn Shalabiy ar-Rumiy huzurida ham oʻqigan; «ash-Shamsiya»ni shayx Ahmad ibn Allon al-Bakriy al-Misriydan oʻqigan. U furuʼ shayxlarining shayxi boʻlib, ularning sanadlari unga borib taqaladi; shogirdlari orasida qozi Ibrohim ibn Yahyo as-Sahuliy, Sayyid Ahmad ibn Aliy ash-Shomiy va alloma al-Hasan ibn Ahmad al-Jalol kabi muhaqqiqlardan bir jamoat bor. Asarlaridan usuluddindagi «al-Badr as-soriy» va uning «Vositat ad-daroriy» sharhi hamda «Takmilat al-Bahr»ga uning darajasi balandligiga dalolat qiladigan foydali sharh bor; furuʼdagi qarashlari «Sharh al-Azhor», «al-Bayon» va «al-Bahr» kabi darslik kitoblarida naql qilinadi va gʻoyat puxtadir. U oʻn birinchi asr ahlidan; az-Zamdiy «al-Vofiy»da vafotini bir ming qirq toʻqqizinchi yil shaʼbon oyi deb belgilagan, Sayyid Ibrohim ibn al-Qosim ibn al-Muayyad esa «Tabaqot»da bir ming ellikinchi yil shaʼbonining oʻn ikkinchi kuni vafot etgan va Sanʼo qabristoni Xuzaymaga dafn qilingan, degan.Ўзидан олдин зикр қилинганнинг набираси. Унга ҳам «Матлаъ ал-будур» соҳиби таржима ёзиб, туғилган йилини ҳам, вафотини ҳам зикр қилмаган, лекин уни «мутлақ маънода илмлар имоми, муҳаққиқларнинг якуни, аниқловчиларнинг фақиҳи» деб атаган. Аҳмад аз-Замдий ҳузурида «ал-Ҳожибия»ни ўқиган; «ал-Мутаввал»ни аллома Абдуллоҳ ал-Муҳалло ҳузурида ўқиб, унга Нажмуддиннинг кўп қисмини ўқиб берган, Нажмуддиннинг бир қисмини Саййид Алий ибн Бинт ан-Носир ҳузурида ўқиган; усул ал-фиқҳни Саййид Солоҳ ибн Аҳмад ибн ал-Вазирдан олиб, ундан ҳадис йўлларини ҳам олган; усул ал-фиқҳни отасидан ва фақиҳ ас-Солоҳ аш-Шаттийдан, «Кашшоф»ни отасидан, фуруъни акаси ал-Маҳдийдан ва Саййид Абдуллоҳ ибн Аҳмад ибн ал-Ҳусайн ал-Муайядийдан ўқиган; ҳадисни аш-Шайх ал-Ҳанафий ҳузурида ўқиб, у бунда ва бошқасида ижоза берган; аллома ас-Собуний ва аллома Муҳаммад ибн Шалабий ар-Румий ҳузурида ҳам ўқиган; «аш-Шамсия»ни шайх Аҳмад ибн Аллон ал-Бакрий ал-Мисрийдан ўқиган. У фуруъ шайхларининг шайхи бўлиб, уларнинг санадлари унга бориб тақалади; шогирдлари орасида қози Иброҳим ибн Яҳё ас-Саҳулий, Саййид Аҳмад ибн Алий аш-Шомий ва аллома ал-Ҳасан ибн Аҳмад ал-Жалол каби муҳаққиқлардан бир жамоат бор. Асарларидан усулуддиндаги «ал-Бадр ас-сорий» ва унинг «Воситат ад-дарорий» шарҳи ҳамда «Такмилат ал-Баҳр»га унинг даражаси баландлигига далолат қиладиган фойдали шарҳ бор; фуруъдаги қарашлари «Шарҳ ал-Азҳор», «ал-Баён» ва «ал-Баҳр» каби дарслик китобларида нақл қилинади ва ғоят пухтадир. У ўн биринчи аср аҳлидан; аз-Замдий «ал-Вофий»да вафотини бир минг қирқ тўққизинчи йил шаъбон ойи деб белгилаган, Саййид Иброҳим ибн ал-Қосим ибн ал-Муайяд эса «Табақот»да бир минг элликинчи йил шаъбонининг ўн иккинчи куни вафот этган ва Санъо қабристони Хузаймага дафн қилинган, деган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 741Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 741