Muhammad ibn Mahmud ibn Muhammad ibn Salim al-Bazm

Shoir va adib; tugʻilgani ham, vafoti ham Damashqda, asli iroqlik. Damashqdagi Arab ilmiy majmaʼi aʼzolaridan. Tilni keng bilar, sheʼrdan koʻp yod olgan, insholarida chiroyli tarsil sohibi va qattiq tanqidchi edi. Oʻqish-yozish boshlangʻichlarini bir maktabda oʻrgandi, soʻng yoshlik behudaligiga berildi; yigirmadan oshgach baʼzi olimlardan — shayx Abdulqodir Badron va sayyid Jamoliddin al-Qosimiy kabilardan — ilm ola boshladi. Bir necha matnni, jumladan «Alfiya»ni yod oldi. Nahvni sevib, uning mazhablarini oʻrgandi va baʼzilarini qoʻllab oʻz raʼyiga ega boʻldi. Fayruzoboddiyni tilda shuʼubiylikda ayblar, Ibn Manzurga esa taassub qilardi. Damashqning ibtidoiy, soʻng sanaviy maktablarida yigirma yildan ortiq arab tilidan dars berdi va qoʻlida koʻp adiblar yetishdi. Yozganida nafasi uzun edi, jazolat uni shu qadar oʻziga tortardiki, baʼzan koʻnglidagi yangi maʼnolardan chalgʻitardi. Soʻnggi yillarida kasalliklar bosdi, koʻzi zaiflashib keyin butunlay soʻqir boʻldi, uch yil kasalxonada yotdi va oʻsha yerda vafot etdi. Vafotidan keyin nashr etilgan ikki jildlik «Devoni sheʼr», Damashqdagi «al-Mizon» gazetasida 1925-yil avgust–sentyabrda ketma-ket bosilgan «Kalimot fi shuaroi Dimashq» risolasi, «Risolat al-gʻufron» uslubidagi, oqqa koʻchirilmagan va tugatilmagan «al-Jahim» kitobi (Zirikliyga undan nahv va lugʻat imomlarini tanqid qilgan bir faslni oʻqib bergan), hamda qoʻlyozma deyilgan, ammo Zirikliy koʻrmagan «an-Nahv al-voqiʼ» va «al-Javob al-muskit» asarlari bor.Шоир ва адиб; туғилгани ҳам, вафоти ҳам Дамашқда, асли ироқлик. Дамашқдаги Араб илмий мажмаъи аъзоларидан. Тилни кенг билар, шеърдан кўп ёд олган, иншоларида чиройли тарсил соҳиби ва қаттиқ танқидчи эди. Ўқиш-ёзиш бошланғичларини бир мактабда ўрганди, сўнг ёшлик беҳудалигига берилди; йигирмадан ошгач баъзи олимлардан — шайх Абдулқодир Бадрон ва саййид Жамолиддин ал-Қосимий кабилардан — илм ола бошлади. Бир неча матнни, жумладан «Алфия»ни ёд олди. Наҳвни севиб, унинг мазҳабларини ўрганди ва баъзиларини қўллаб ўз раъйига эга бўлди. Файрузободдийни тилда шуъубийликда айблар, Ибн Манзурга эса таассуб қиларди. Дамашқнинг ибтидоий, сўнг санавий мактабларида йигирма йилдан ортиқ араб тилидан дарс берди ва қўлида кўп адиблар етишди. Ёзганида нафаси узун эди, жазолат уни шу қадар ўзига тортардики, баъзан кўнглидаги янги маънолардан чалғитарди. Сўнгги йилларида касалликлар босди, кўзи заифлашиб кейин бутунлай сўқир бўлди, уч йил касалхонада ётди ва ўша ерда вафот этди. Вафотидан кейин нашр этилган икки жилдлик «Девони шеър», Дамашқдаги «ал-Мизон» газетасида 1925-йил август–сентябрда кетма-кет босилган «Калимот фи шуарои Димашқ» рисоласи, «Рисолат ал-ғуфрон» услубидаги, оққа кўчирилмаган ва тугатилмаган «ал-Жаҳим» китоби (Зириклийга ундан наҳв ва луғат имомларини танқид қилган бир фаслни ўқиб берган), ҳамда қўлёзма дейилган, аммо Зириклий кўрмаган «ан-Наҳв ал-воқиъ» ва «ал-Жавоб ал-мускит» асарлари бор.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 7, b. 91Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 7, б. 91