Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Arafa Abu Abdulloh al-Varagʻamiy at-Tunisiy al-Molikiy — Ibn Arafa
Muhaddis
Magʻrib olimi; nisbasi Afriqiyaning Varagʻama degan qishlogʻiga. 716-yilda tugʻilib, oʻz yurtlarida Ibn al-Hojibning farʼiy muxtasari sharhi sohibi Abu Abdulloh ibn Abdussalom al-Havvoriyga fiqh oʻqigan va usulni ham undan olgan; qiroatlarni Ibn Salama al-Ansoriyga oʻqib, u yerda bir jamoadan eshitgan. Maʼqul va manqulda mohir boʻlib, Magʻribda qaytiladigan kishiga aylandi; ilm tarqatishga bel bogʻladi — sulton va undan quyidagilar huzurida jaloli, mustahkam dini, dunyoda kengligi, taomi va kiyimida neʼmatni izhor qilishi, sadaqasining koʻpligi hamda talabalarga yashirincha ehson qilishi bilan birga. 796-yilda haj uchun kelib, Ibn Hajarga ijozat bergan. Fiqhda yetti jildlik «al-Mabsut» degan majmua tasnif etgan, faroizda «al-Javfiy»ni ixtisor qilgan; ilm ahlidan baʼzisi undan tafsirda ikki jildlik soʻzni yozib olgan — uni unga oʻqilayotgan paytda terib borardi; ikkala usulning har birida va mantiqda muxtasar tasnif qilgan. Jumodul-oxiraning yigirma toʻrtinchisida vafot etgan.Мағриб олими; нисбаси Африқиянинг Варағама деган қишлоғига. 716-йилда туғилиб, ўз юртларида Ибн ал-Ҳожибнинг фаръий мухтасари шарҳи соҳиби Абу Абдуллоҳ ибн Абдуссалом ал-Ҳавворийга фиқҳ ўқиган ва усулни ҳам ундан олган; қироатларни Ибн Салама ал-Ансорийга ўқиб, у ерда бир жамоадан эшитган. Маъқул ва манқулда моҳир бўлиб, Мағрибда қайтиладиган кишига айланди; илм тарқатишга бел боғлади — султон ва ундан қуйидагилар ҳузурида жалоли, мустаҳкам дини, дунёда кенглиги, таоми ва кийимида неъматни изҳор қилиши, садақасининг кўплиги ҳамда талабаларга яширинча эҳсон қилиши билан бирга. 796-йилда ҳаж учун келиб, Ибн Ҳажарга ижозат берган. Фиқҳда етти жилдлик «ал-Мабсут» деган мажмуа тасниф этган, фароизда «ал-Жавфий»ни ихтисор қилган; илм аҳлидан баъзиси ундан тафсирда икки жилдлик сўзни ёзиб олган — уни унга ўқилаётган пайтда териб борарди; иккала усулнинг ҳар бирида ва мантиқда мухтасар тасниф қилган. Жумодул-охиранинг йигирма тўртинчисида вафот этган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 255Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 255