Muhammad ibn Muhammad ibn Umar ibn Qutlubugʻo al-Misriy, soʻng al-Qohiriy Sayfuddin al-Hanafiy
Muhaddis
Taxminan 798-yilda tugʻilib, voyaga yetgach muxtasarlardan bir jamlamani yod olgan; Ibn al-Hummom va as-Siroj Qori al-Hidoyadan olgan — foydasining koʻpi Ibn al-Hummomdan boʻlgan va uni «Misr diyorlarining muhaqqiqi» deb taʼriflardi. al-Azkoviy bilan uchrashib, u unga duo qilgan; «az-Zav al-lomiʼ» sohibi tarjima sohibidan naql qiladi: u oʻsha al-Azkoviyni tushida koʻrib, dunyo muhabbatini yulib tashlash uchun duo soʻragan, u esa darrov uni maqtab, jumladan «Sen Sayf al-Omidiy va Sayf al-Abhariysan» degan soʻzlar bilan sano aytgan; u uyalgan, al-Azkoviy esa «Alloh bir ishni iroda qilsa, boʻladi» degan. Shundan keyin uzlat va yigʻilishni koʻpaytirgan; Ibn al-Hummom unga: «Vallohi, bir joyga kirib ustini loy bilan suvab tashlasang ham, sen zohir boʻlar eding» degan. Soʻng madrasalarda dars berib, ovozasi yoyildi, zikri uchdi, shogirdlari koʻpaydi va fiqh, uning usuli, arab tili, tafsir hamda aqoidda muhaqqiq imomga aylandi. Tasniflaridan: Ibn Hishomning «at-Tavzih»iga sharh, al-Isnaviyning al-Baydoviy sharhiga sharh, al-Qarofiyning «at-Tanqih»iga sharh, «al-Manor», «al-Aqoid» va «at-Tavoliʼ»ga badiiy, muhaqqiq va foydali sharhlar. Salaf yoʻlida edi — ibodati, tahajjudi, tilovati va zikrlari koʻp; ulugʻlanadigan, ishora qilinadigan, ikrom qilinadigan boʻlib qoldi, hatto Misr sultoni Sulton Qoytboy uning huzuriga bormoqchi boʻlganda, bu unga yetgach oʻzi darrov unga bormoqchi boʻldi. Chiroyli holida davom etib, zulqaʼdaning yigirma toʻrtinchisi, dushanba kechasi vafot etgan.Тахминан 798-йилда туғилиб, вояга етгач мухтасарлардан бир жамламани ёд олган; Ибн ал-Ҳуммом ва ас-Сирож Қори ал-Ҳидоядан олган — фойдасининг кўпи Ибн ал-Ҳуммомдан бўлган ва уни «Миср диёрларининг муҳаққиқи» деб таърифларди. ал-Азковий билан учрашиб, у унга дуо қилган; «аз-Зав ал-ломиъ» соҳиби таржима соҳибидан нақл қилади: у ўша ал-Азковийни тушида кўриб, дунё муҳаббатини юлиб ташлаш учун дуо сўраган, у эса дарров уни мақтаб, жумладан «Сен Сайф ал-Омидий ва Сайф ал-Абҳарийсан» деган сўзлар билан сано айтган; у уялган, ал-Азковий эса «Аллоҳ бир ишни ирода қилса, бўлади» деган. Шундан кейин узлат ва йиғилишни кўпайтирган; Ибн ал-Ҳуммом унга: «Валлоҳи, бир жойга кириб устини лой билан суваб ташласанг ҳам, сен зоҳир бўлар эдинг» деган. Сўнг мадрасаларда дарс бериб, овозаси ёйилди, зикри учди, шогирдлари кўпайди ва фиқҳ, унинг усули, араб тили, тафсир ҳамда ақоидда муҳаққиқ имомга айланди. Таснифларидан: Ибн Ҳишомнинг «ат-Тавзиҳ»ига шарҳ, ал-Иснавийнинг ал-Байдовий шарҳига шарҳ, ал-Қарофийнинг «ат-Танқиҳ»ига шарҳ, «ал-Манор», «ал-Ақоид» ва «ат-Таволиъ»га бадиий, муҳаққиқ ва фойдали шарҳлар. Салаф йўлида эди — ибодати, таҳажжуди, тиловати ва зикрлари кўп; улуғланадиган, ишора қилинадиган, икром қилинадиган бўлиб қолди, ҳатто Миср султони Султон Қойтбой унинг ҳузурига бормоқчи бўлганда, бу унга етгач ўзи дарров унга бормоқчи бўлди. Чиройли ҳолида давом этиб, зулқаъданинг йигирма тўртинчиси, душанба кечаси вафот этган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 246Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 246