Muhammad ibn Muso ibn Iso ibn Ali al-Kamol Abul-Baqo ad-Damiriy

Asli damiriylik, al-Qohiriy ash-Shofeiy; oʻz xati bilan yozganiga koʻra taxminan 742-yil boshlarida tugʻilgan. Qohirada voyaga yetib avval tikuvchilik bilan kasb qilgan, soʻng ilmga yuz burib at-Taqiy as-Subkiy, Abul-Fazl an-Nuvayriy, al-Jamol al-Isnaviy, Ibn al-Mulaqqin va al-Bulqiniyga oʻqigan; adabni al-Qiyrotiydan, arab tili va boshqasini al-Bahoʼ ibn Aqildan olgan va bir jamoadan eshitgan. Tafsir, hadis, fiqh va uning usuli, arab tili, adab va boshqalarda yetuk boʻlib, oʻqitish va fatvoga bel bogʻladi. Yaxshi asarlar tasnif etdi: «Sunan Ibn Mojja»ga besh jildcha sharh — «ad-Diboja» deb nomlagan, oqqa koʻchirmasidan vafot etdi; «al-Minhoj»ga toʻrt jildlik «an-Najm al-vahhoj» — uni as-Subkiy va al-Isnaviy sharhlaridan va boshqalardan xulosalab, ustiga nafis ziyodalar qoʻshgan; fiqhda foydali urjuza nazm qilgan, chiroyli tazkirasi bor; asarlaridan yana mashhur, foydasi koʻp — ammo ichida munkarlari ham koʻp — «Hayot al-hayavon» kitobi va as-Safadiyning «Lomiyat al-ajam» sharhini ixtisor qilgani. Makkada fatvo bergan va mujovirligi kunlarida u yerda dars bergan. Ibn Hajar: «Undan karomatlar va gʻoyib ishlardan xabarlar mashhur boʻlgan — u ularni goh tushlarga, goh baʼzi shayxlarga suyab aytardi va odamlarning koʻpi u bu bilan pardalashni koʻzlaydi deb ishonardi». Jumodul-avvalning uchinchisida vafot etgan; nazmidan «Bi-makorimi-l-axloqi kun mutaxalliqan…» baytlari.Асли дамирийлик, ал-Қоҳирий аш-Шофеий; ўз хати билан ёзганига кўра тахминан 742-йил бошларида туғилган. Қоҳирада вояга етиб аввал тикувчилик билан касб қилган, сўнг илмга юз буриб ат-Тақий ас-Субкий, Абул-Фазл ан-Нувайрий, ал-Жамол ал-Иснавий, Ибн ал-Мулаққин ва ал-Булқинийга ўқиган; адабни ал-Қийротийдан, араб тили ва бошқасини ал-Баҳў ибн Ақилдан олган ва бир жамоадан эшитган. Тафсир, ҳадис, фиқҳ ва унинг усули, араб тили, адаб ва бошқаларда етук бўлиб, ўқитиш ва фатвога бел боғлади. Яхши асарлар тасниф этди: «Сунан Ибн Можжа»га беш жилдча шарҳ — «ад-Дибожа» деб номлаган, оққа кўчирмасидан вафот этди; «ал-Минҳож»га тўрт жилдлик «ан-Нажм ал-ваҳҳож» — уни ас-Субкий ва ал-Иснавий шарҳларидан ва бошқалардан хулосалаб, устига нафис зиёдалар қўшган; фиқҳда фойдали уржуза назм қилган, чиройли тазкираси бор; асарларидан яна машҳур, фойдаси кўп — аммо ичида мункарлари ҳам кўп — «Ҳаёт ал-ҳаявон» китоби ва ас-Сафадийнинг «Ломият ал-ажам» шарҳини ихтисор қилгани. Маккада фатво берган ва мужовирлиги кунларида у ерда дарс берган. Ибн Ҳажар: «Ундан кароматлар ва ғойиб ишлардан хабарлар машҳур бўлган — у уларни гоҳ тушларга, гоҳ баъзи шайхларга суяб айтарди ва одамларнинг кўпи у бу билан пардалашни кўзлайди деб ишонарди». Жумодул-аввалнинг учинчисида вафот этган; назмидан «Би-макорими-л-ахлоқи кун мутахаллиқан…» байтлари.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 272Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 272