Muhammad ibn Tohir ibn Ali ibn Ahmad Abul-Fazl al-Maqdisiy
Muhaddis
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Hofiz edi. Toʻrt yuz qirq sakkizinchi yilda tugʻilgan, birinchi samoʼi oltmishinchi yilda boʻlgan. Hadis talabida koʻp yurtlarga safar qilib, koʻp eshitgan va bu sanʼatni yaxshi bilardi. Foydali kitoblar tasnif qilgan, ammo samoʼning mubohligi va tasavvuf haqida bir kitob yozib, unda juda munkar hadislarni keltirgan; boshqa kitoblarida esa sahih hadislarni keltirgan. Bir necha imom uning hifzini maqtagan. Ibn al-Jawziy uning «Sifat at-tasavvuf» deb atagan bu kitobini zikr qilib: «Uni koʻrgan kishi kuladi», degan va: «Dovudiy mazhabda edi; uni maqtagan kishi hadis yod olgani uchun maqtagan, boʻlmasa u jarh qilinadigan narsaga koʻproq loyiq», degan. Abu Saʼd as-Samʼoniy esa uni zikr qilib, «shayximiz Ismoildan u haqda soʻradim» degandan keyin, hujjatsiz ravishda uni himoya qilgan.Ҳофиз эди. Тўрт юз қирқ саккизинчи йилда туғилган, биринчи самўи олтмишинчи йилда бўлган. Ҳадис талабида кўп юртларга сафар қилиб, кўп эшитган ва бу санъатни яхши биларди. Фойдали китоблар тасниф қилган, аммо самўнинг мубоҳлиги ва тасаввуф ҳақида бир китоб ёзиб, унда жуда мункар ҳадисларни келтирган; бошқа китобларида эса саҳиҳ ҳадисларни келтирган. Бир неча имом унинг ҳифзини мақтаган. Ибн ал-Жавзий унинг «Сифат ат-тасаввуф» деб атаган бу китобини зикр қилиб: «Уни кўрган киши кулади», деган ва: «Довудий мазҳабда эди; уни мақтаган киши ҳадис ёд олгани учун мақтаган, бўлмаса у жарҳ қилинадиган нарсага кўпроқ лойиқ», деган. Абу Саъд ас-Самъоний эса уни зикр қилиб, «шайхимиз Исмоилдан у ҳақда сўрадим» дегандан кейин, ҳужжациз равишда уни ҳимоя қилган.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 6359Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 6359
al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy)ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий)
Abul-Fazl ash-Shayboniy, «Ibn al-Qaysaroniy» nomi bilan mashhur — sayyoh va tarixchi, hadis huffozidan. Bayt al-Maqdisda tugʻilgan, Bagʻdodda vafot etgan. Kitoblari koʻp: ikki jildli «Tarix ahl ash-Shom va maʼrifat al-aimma minhum val-aʼlom», ikki juzli «Muʼjam al-bulodon», «Tazkirat al-mavzuot», «al-Ansob al-muttafiqa fil-xatt al-mutamosila fin-nuqat vaz-zabt», ikki juzli «al-Jamʼ bayna kitobay Abi Nasr al-Kalobozi val-Asbahoniy fi rijol as-Sahihayn», hadisga oid «Atrof al-gʻaroib val-afrod», «Atrof al-kutub as-sitta», «Iyzoh al-ishkol fiman ubhima ismuhu minan-niso var-rijol» va «Safvat at-tasavvuf». Mazhabda dovudiy (zohiriy) edi.Абул-Фазл аш-Шайбоний, «Ибн ал-Қайсароний» номи билан машҳур — сайёҳ ва тарихчи, ҳадис ҳуффозидан. Байт ал-Мақдисда туғилган, Бағдодда вафот этган. Китоблари кўп: икки жилдли «Тарих аҳл аш-Шом ва маърифат ал-аимма минҳум вал-аълом», икки жузли «Муъжам ал-булодон», «Тазкират ал-мавзуот», «ал-Ансоб ал-муттафиқа фил-хатт ал-мутамосила фин-нуқат ваз-забт», икки жузли «ал-Жамъ байна китобай Аби Наср ал-Калобози вал-Асбаҳоний фи рижол ас-Саҳиҳайн», ҳадисга оид «Атроф ал-ғароиб вал-афрод», «Атроф ал-кутуб ас-ситта», «Ийзоҳ ал-ишкол фиман убҳима исмуҳу минан-нисо вар-рижол» ва «Сафват ат-тасаввуф». Мазҳабда довудий (зоҳирий) эди.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 6, b. 171Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 6, б. 171