Muhammad ibn Umar ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Azm at-Tamimiy at-Tunisiy
Muhaddis
Abu Abdulloh, Shamsuddin, molikiy — tarixchi, Tunis ahlidan; oʻsha yerda tugʻilib, taʼlim olgan. Mashriqning baʼzi yurtlarini kezgan. Kitob muqovalash va kitob savdosi bilan kun kechirgan. Makkada mujovir boʻlib turgan va oʻsha yerda vafot etgan. «Dastur al-iʼlom bi-maorif al-aʼlom» kitobi bor — uslubi yangi: hajmi kichik boʻlsa-da, unga eng mashhur kishilarning tarjimai hollarini jamlagan va har biri uch satrdan oshmaydi. Kitobni besh qismga boʻlib, har qismni harflar boʻyicha tartiblagan: birinchisi ismi bilan mashhur boʻlganlar (Molik, Junayd, Hajjoj kabi), ikkinchisi kunyasi bilan mashhurlar (Abul-Asvad, Abu Dovud, Abu Tammom kabi), uchinchisi nasab, sabab yoki laqab bilan mashhurlar (al-Javhariy, al-Haririy, Qutrub, Zun-Nun, Zur-Rumma kabi), toʻrtinchisi «ibn» bilan mashhurlar (Ibn Abbos, Ibn al-Arabiy, Ibn Durayd kabi), beshinchisi «sohib» bilan mashhurlar (falon kitob yoki falon shahar sohibi). As-Saxoviy uning yurish-turishini maqtagach: «Soʻng u aralashtirib yubordi va Ibn Arabiyning tasniflarini toʻplash hamda ularni va muallifini ulugʻlashga hirsi kuchaydi, hatto uning maqolasiga daʼvatchi boʻlib qoldi; bu mazhab ahli unga suyandi, u esa ularga uning tasniflaridan bezab, chiroyli qilib keltirar, ular esa uni bahosiga qiziqtirardilar», degan. Yana «al-Manhal al-azb fi sharh asmo ar-rabb» asari bor.Абу Абдуллоҳ, Шамсуддин, моликий — тарихчи, Тунис аҳлидан; ўша ерда туғилиб, таълим олган. Машриқнинг баъзи юртларини кезган. Китоб муқовалаш ва китоб савдоси билан кун кечирган. Маккада мужовир бўлиб турган ва ўша ерда вафот этган. «Дастур ал-иълом би-маориф ал-аълом» китоби бор — услуби янги: ҳажми кичик бўлса-да, унга энг машҳур кишиларнинг таржимаи ҳолларини жамлаган ва ҳар бири уч сатрдан ошмайди. Китобни беш қисмга бўлиб, ҳар қисмни ҳарфлар бўйича тартиблаган: биринчиси исми билан машҳур бўлганлар (Молик, Жунайд, Ҳажжож каби), иккинчиси куняси билан машҳурлар (Абул-Асвад, Абу Довуд, Абу Таммом каби), учинчиси насаб, сабаб ёки лақаб билан машҳурлар (ал-Жавҳарий, ал-Ҳаририй, Қутруб, Зун-Нун, Зур-Румма каби), тўртинчиси «ибн» билан машҳурлар (Ибн Аббос, Ибн ал-Арабий, Ибн Дурайд каби), бешинчиси «соҳиб» билан машҳурлар (фалон китоб ёки фалон шаҳар соҳиби). Ас-Саховий унинг юриш-туришини мақтагач: «Сўнг у аралаштириб юборди ва Ибн Арабийнинг таснифларини тўплаш ҳамда уларни ва муаллифини улуғлашга ҳирси кучайди, ҳатто унинг мақоласига даъватчи бўлиб қолди; бу мазҳаб аҳли унга суянди, у эса уларга унинг таснифларидан безаб, чиройли қилиб келтирар, улар эса уни баҳосига қизиқтирардилар», деган. Яна «ал-Манҳал ал-азб фи шарҳ асмо ар-рабб» асари бор.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 6, b. 315Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 6, б. 315