Muhammad ibn Usmon ibn Karoma
Muhaddis
Imom, muhaddis, siqa Abu Jaʼfar Muhammad ibn Usmon ibn Karoma al-Ijliy — ularning mavlosi, kufalik varroq; aytilishicha, kunyasi Abu Abdulloh. U Ubaydulloh ibn Musoning varrogʻi edi. U Abdulloh ibn Numayr, Abu Usoma, Muhammad ibn Bishr al-Abdiy, Husayn ibn Ali al-Juʼfiy, Yaʼlo ibn Ubayd, uning akasi Muhammad ibn Ubayd va bir nechalardan hadis eshitdi. Aytilishicha, u Gʻundardan ham rivoyat qilgan, ammo bu sahih emas. Undan Buxoriy, Abu Dovud, Termiziy, Ibn Moja, Ibn Abud-Dunyo, Ibn Abu Dovud, Yahyo ibn Soid, Muhammad ibn Maxlad, as-Sarroj va bir jamoat hadis soʻzladilar. Abu Hotim va boshqalar uni «sadduq» deganlar. Mutayyan aytadi: u ikki yuz ellik oltinchi (256 h.) yil rajab oyida vafot etdi. Zahabiy aytadi: «Menga uning oliy isnodlaridan “Kim Mening bir doʻstimga adovat qilsa…” hadisi yetdi; bu — Buxoriyga muvofaqatdir». U yana oʻz isnodi bilan Alqamadan naql qiladi: Abdulloh (ibn Masʼud) roziyallohu anhu zamonida Faso zilzilaga uchradi; u: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga oyatlarni barakot deb bilardik, sizlar esa ularni qoʻrqitish deb sanaysizlar», dedi. Zahabiy bu isnodni «yaxshi» deb baholaydi, ammo unda bir illat borligini — oʻsha isnodda Ibrohim ibn Saʼid al-Javhariy va Muhammad ibn Ishoq Qabisadan, u Sufyondan, u al-Aʼmashdan shunga oʻxshash rivoyat qilganini eslatadi.Имом, муҳаддис, сиқа Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Усмон ибн Карома ал-Ижлий — уларнинг мавлоси, куфалик варроқ; айтилишича, куняси Абу Абдуллоҳ. У Убайдуллоҳ ибн Мусонинг варроғи эди. У Абдуллоҳ ибн Нумайр, Абу Усома, Муҳаммад ибн Бишр ал-Абдий, Ҳусайн ибн Али ал-Жуъфий, Яъло ибн Убайд, унинг акаси Муҳаммад ибн Убайд ва бир нечалардан ҳадис эшитди. Айтилишича, у Ғундардан ҳам ривоят қилган, аммо бу саҳиҳ эмас. Ундан Бухорий, Абу Довуд, Термизий, Ибн Можа, Ибн Абуд-Дунё, Ибн Абу Довуд, Яҳё ибн Соид, Муҳаммад ибн Махлад, ас-Саррож ва бир жамоат ҳадис сўзладилар. Абу Ҳотим ва бошқалар уни «саддуқ» деганлар. Мутайян айтади: у икки юз эллик олтинчи (256 ҳ.) йил ражаб ойида вафот этди. Заҳабий айтади: «Менга унинг олий иснодларидан “Ким Менинг бир дўстимга адоват қилса…” ҳадиси етди; бу — Бухорийга мувофақатдир». У яна ўз исноди билан Алқамадан нақл қилади: Абдуллоҳ (ибн Масъуд) розияллоҳу анҳу замонида Фасо зилзилага учради; у: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга оятларни баракот деб билардик, сизлар эса уларни қўрқитиш деб санайсизлар», деди. Заҳабий бу иснодни «яхши» деб баҳолайди, аммо унда бир иллат борлигини — ўша иснодда Иброҳим ибн Саъид ал-Жавҳарий ва Муҳаммад ибн Исҳоқ Қабисадан, у Суфёндан, у ал-Аъмашдан шунга ўхшаш ривоят қилганини эслатади.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 16, b. 296Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 16, б. 296