Muhammad ibn Yahyo ibn Ahmad ibn Dagʻra ibn Zuhra ash-Shams ad-Dimashqiy at-Tarobulusiy ash-Shofeiy, Ibn Zuhra nomi bilan mashhur
Muhaddis
758-yilda tugʻilib Tarobulusda voyaga yetgan; muxtasarlarni yod olib, Ibn Qozi Shuhba va ash-Sharaf al-Gʻazziyga fiqh oʻqigan. Qohiraga kirib al-Bulqiniyni uchratgan, usulni ash-Shihob az-Zuhriy va boshqalardan olgan, Ibn Siddiq va al-Kamol ibn an-Nahhos kabi bir jamoadan eshitgan; Jomeʼ al-Amaviyda sadr boʻlgan, soʻng Tarobulusga koʻchib uning shayxi va olimiga aylangan va ilm tarqatishga bel bogʻlab, odamlar undan tabaqama-tabaqa foyda olgan. «at-Tanbih»ga toʻrt jildlik sharh yozgan — fitnada yonib ketgan; «at-Tabriziy»ga uch jildlik sharh, «Fath al-mannon fi tafsir al-Qurʼon» deb nomlagan oʻn jildcha tafsir, «ash-Sharh» va «ar-Ravza»ga sakkiz jildlik taʼliq va masalalarni oʻz ichiga olgan, tazkiraga oʻxshash katta bir jildlik taʼliqasi bor. Ibn Taymiyyani himoya qilib va uni kofirga chiqarganlarni kofir sanab qasida nazm qilgani sababli as-Siroj al-Himsiyga qarshi turgan — tarjima sohibi unga taassub qilib uni kofirga chiqargan, shahri ahli ham unga muhabbat va taassub bilan ergashgan, shu bilan al-Himsiyga qochishdan boshqa chora qolmagan. Jumodul-avvalning yigirma sakkizinchisi, juma kechasi vafot etgan.758-йилда туғилиб Таробулусда вояга етган; мухтасарларни ёд олиб, Ибн Қози Шуҳба ва аш-Шараф ал-Ғаззийга фиқҳ ўқиган. Қоҳирага кириб ал-Булқинийни учратган, усулни аш-Шиҳоб аз-Зуҳрий ва бошқалардан олган, Ибн Сиддиқ ва ал-Камол ибн ан-Наҳҳос каби бир жамоадан эшитган; Жомеъ ал-Амавийда садр бўлган, сўнг Таробулусга кўчиб унинг шайхи ва олимига айланган ва илм тарқатишга бел боғлаб, одамлар ундан табақама-табақа фойда олган. «ат-Танбиҳ»га тўрт жилдлик шарҳ ёзган — фитнада ёниб кетган; «ат-Табризий»га уч жилдлик шарҳ, «Фатҳ ал-маннон фи тафсир ал-Қуръон» деб номлаган ўн жилдча тафсир, «аш-Шарҳ» ва «ар-Равза»га саккиз жилдлик таълиқ ва масалаларни ўз ичига олган, тазкирага ўхшаш катта бир жилдлик таълиқаси бор. Ибн Таймийяни ҳимоя қилиб ва уни кофирга чиқарганларни кофир санаб қасида назм қилгани сабабли ас-Сирож ал-Ҳимсийга қарши турган — таржима соҳиби унга таассуб қилиб уни кофирга чиқарган, шаҳри аҳли ҳам унга муҳаббат ва таассуб билан эргашган, шу билан ал-Ҳимсийга қочишдан бошқа чора қолмаган. Жумодул-аввалнинг йигирма саккизинчиси, жума кечаси вафот этган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 276Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 276