Muhammad ibn Yusuf ibn Abdulloh ad-Dimashqiy al-Hanafiy Shamsuddin al-Xayyot

Mashhur shoir, «Zifdaʼ» laqabi bilan atalgan; 693-yil rajabida tugʻilgan. Adabga urinib Shamsuddin ibn as-Soniʼ ad-Dimashqiyga mulozim boʻlgan, soʻng ash-Shihob Mahmudga qatnagan; Ibn Sasroni «Amo va lavohizi-l-hadaqi-s-savojiy…» deb boshlanadigan qasida bilan madh qilgan va ash-Shihob Mahmud uni taqriz qilgan, soʻng nazmni koʻpaytirgan — bu unga oson edi. Ibn Hajar «ad-Durar»da: «Devoni olti jildcha va u yigirma yoshda edi». Hadisda Ibn ash-Shihna va uning tabaqasidan samoʻi bor. Ibn Nubotaga qarshi qoʻyilgan edi: u nima nazm qilsa, unga muoraza va munoqaza qilardi — jumladan Ibn Nubota Ibn az-Zamlakoniyni madh etib toiyya nazm qilgan va gʻazalini xamr vasfida qilgan boʻlsa, u muoraza qilib unga taʼriz bilan qasidasining oxirida «Mo shoba madhiy lakum zikru-l-mudomi va lo…» degan; Ibn Hajar: «Ammo tuproq qayoq-u Surayyo qayoq». Sheʼridan soqoli chiqqan kishi haqidagi «Kam tuzhiru-l-husna-l-badiʼa va taddaiy…» baytlari. as-Safadiy: «Sheʼrda nafasi uzun edi, lekin maʼnolarga shoʻngʻishi va keyingilar yoʻliga eʼtibori yoʻq edi; ammo obroʻ qaychisi edi — hajvi madhidan koʻp edi va shu sabab xorlandi hamda tarsaki yedi: 755-yilda haj qilib, karvonda aʼyonlardan hech kimni hajv qilmay qoʻymadi, shu sabab ular unga birlashib karvon amiriga koʻtardilar; u uni chaqirtirib juda xorladi, soqolini qirdi va jar solingan holda qaytardi — shundan iztirobga tushib, gʻamdan vafot etdi». Shu bilan birga tilovati koʻp edi va bir necha marta haj qilgan; vafoti hajdan qaytganidan keyin, muharram oyida deb belgilangan va yoʻl chetiga dafn qilingan. Ibn Kasir: «Tarixdan bir narsa muzokara qilar, koʻp sheʼr yod bilardi; madh va hajv sababli odamlardan olgani koʻpligidan boyib ketgan edi va odamlar tilining beadabligidan undan qoʻrqishardi».Машҳур шоир, «Зифдаъ» лақаби билан аталган; 693-йил ражабида туғилган. Адабга уриниб Шамсуддин ибн ас-Сониъ ад-Димашқийга мулозим бўлган, сўнг аш-Шиҳоб Маҳмудга қатнаган; Ибн Сасрони «Амо ва лавоҳизи-л-ҳадақи-с-савожий…» деб бошланадиган қасида билан мадҳ қилган ва аш-Шиҳоб Маҳмуд уни тақриз қилган, сўнг назмни кўпайтирган — бу унга осон эди. Ибн Ҳажар «ад-Дурар»да: «Девони олти жилдча ва у йигирма ёшда эди». Ҳадисда Ибн аш-Шиҳна ва унинг табақасидан самўи бор. Ибн Нуботага қарши қўйилган эди: у нима назм қилса, унга муораза ва муноқаза қиларди — жумладан Ибн Нубота Ибн аз-Замлаконийни мадҳ этиб тоийя назм қилган ва ғазалини хамр васфида қилган бўлса, у муораза қилиб унга таъриз билан қасидасининг охирида «Мо шоба мадҳий лакум зикру-л-мудоми ва ло…» деган; Ибн Ҳажар: «Аммо тупроқ қаёқ-у Сурайё қаёқ». Шеъридан соқоли чиққан киши ҳақидаги «Кам тузҳиру-л-ҳусна-л-бадиъа ва таддаий…» байтлари. ас-Сафадий: «Шеърда нафаси узун эди, лекин маъноларга шўнғиши ва кейингилар йўлига эътибори йўқ эди; аммо обрў қайчиси эди — ҳажви мадҳидан кўп эди ва шу сабаб хорланди ҳамда тарсаки еди: 755-йилда ҳаж қилиб, карвонда аъёнлардан ҳеч кимни ҳажв қилмай қўймади, шу сабаб улар унга бирлашиб карвон амирига кўтардилар; у уни чақиртириб жуда хорлади, соқолини қирди ва жар солинган ҳолда қайтарди — шундан изтиробга тушиб, ғамдан вафот этди». Шу билан бирга тиловати кўп эди ва бир неча марта ҳаж қилган; вафоти ҳаждан қайтганидан кейин, муҳаррам ойида деб белгиланган ва йўл четига дафн қилинган. Ибн Касир: «Тарихдан бир нарса музокара қилар, кўп шеър ёд биларди; мадҳ ва ҳажв сабабли одамлардан олгани кўплигидан бойиб кетган эди ва одамлар тилининг беадаблигидан ундан қўрқишарди».

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 286Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 286