Muhammad Jamoluddin ibn Muhammad Said ibn Qosim al-Haloq al-Qosmiy

Muhammad Jamoluddin al-Qosimiy 1283 h. (1866 m.) yili Damashqda ilm bilan tanilgan oilada tugʻildi; otasi Muhammad Said al-Qosimiy shahar ulamosidan edi va oʻgʻlining birinchi ustozi boʻldi. Yoshligidanoq keng oʻqib, hadis, tafsir, fiqh usuli va arab tilida yetuk daraja egalladi. Zamonasidagi islohotchilik oqimiga qoʻshilib, koʻr-koʻrona taqlidni tanqid qildi va dalilga qaytishga chaqirdi; shu sabab usmonli maʼmuriyati uni bir necha doʻsti bilan birga “yangi mazhab tuzmoqda” degan ayb bilan surishtiruvga tortdi, ammo ayb isbotlanmadi. “Mahosin at-taʼvil” — uning koʻp jildlik tafsiri boʻlib, salaf rivoyatlari bilan zamonaviy masalalarni birlashtirgani uchun yigirmanchi asr tafsirchiligida alohida oʻrin tutadi. “Qavoid at-tahdis” esa hadis usulining eng puxta zamonaviy bayonlaridan biridir. Masjidlarda tarqalgan bidʼatlar haqidagi “Islah al-masojid” kitobi ham keng oʻqilgan. 1332 h. (1914 m.) yili Damashqda vafot etdi.Муҳаммад Жамолуддин ал-Қосимий 1283 ҳ. (1866 м.) йили Дамашқда илм билан танилган оилада туғилди; отаси Муҳаммад Саид ал-Қосимий шаҳар уламосидан эди ва ўғлининг биринчи устози бўлди. Ёшлигиданоқ кенг ўқиб, ҳадис, тафсир, фиқҳ усули ва араб тилида етук даража эгаллади. Замонасидаги ислоҳотчилик оқимига қўшилиб, кўр-кўрона тақлидни танқид қилди ва далилга қайтишга чақирди; шу сабаб усмонли маъмурияти уни бир неча дўсти билан бирга “янги мазҳаб тузмоқда” деган айб билан суриштирувга тортди, аммо айб исботланмади. “Маҳосин ат-таъвил” — унинг кўп жилдлик тафсири бўлиб, салаф ривоятлари билан замонавий масалаларни бирлаштиргани учун йигирманчи аср тафсирчилигида алоҳида ўрин тутади. “Қавоид ат-таҳдис” эса ҳадис усулининг энг пухта замонавий баёнларидан биридир. Масжидларда тарқалган бидъатлар ҳақидаги “Ислаҳ ал-масожид” китоби ҳам кенг ўқилган. 1332 ҳ. (1914 м.) йили Дамашқда вафот этди.

Manba koʻrsatilmagan — umumiy maʼlumot asosidaМанба кўрсатилмаган — умумий маълумот асосида