Muhammad Saʼid ibn Muhammad ibn Shihob al-Madohiniy al-Hamaviy
Muhaddis
«al-Os» nomi bilan tanilgan harbiy mujohid; voqealarni yozib borish bilan ham shugʻullangan. Nisbasi Hamotning sharqidagi Saxna qishlogʻida yashaydigan «Madohina» urugʻiga bogʻlanadi; ota-bobolarining baʼzisi Hamotga koʻchgani uchun oʻsha yerda tugʻilgan. Taʼlim olib, Ostonaga bordi va Harbiy maktabga kirib, 1907-yili leytenant unvoni bilan tugatdi, soʻng Arkoni harb maktabiga kirdi va 1910-yili undan chetlashtirildi. Bolqonga yuborilib, yunonlarga asir tushdi va qochib qutuldi. Keyin 1913-yili Damashqda harbiy taʼminot maʼmuri boʻldi. Yoshligida bobosiga nisbat berib «Saʼid Shihob» deb atalardi; Hamotga qaytganida ittihodchilarning zulmi avjida edi, shunda «al-Os» («Osiy») laqabini oldi va shu bilan tanildi. Birinchi jahon urushidan keyin Damashqda yashab, Faysal hukmronligi kunlarida fransuzlarga qarshi janglarda qatnashdi. Maysalun kunidan keyin Damashqni tark etib, bir muddat Ummonda turdi va 1925–27-yillarda Suriyadagi inqilob girdobiga kirib, «Shimoliy mintaqa qoʻmondoni» laqabini oldi; jasorati koʻzga tashlandi. Inqilobdan keyin baʼzi voqealar tavsifi va mujohid shahidlardan bir guruhning xabarlarini oʻz ichiga olgan risolalar yozib, ularni ikki kichik juzda «Safha min al-ayyom al-hamro» deb nomladi; baʼzi shaxslar haqidagi hukmida — maqtovda ham, aksida ham — tekshirib ish koʻrmagan. Falastinda inglizlarga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolonda jonbozlik koʻrsatib, Bayt Lahm yaqinidagi «al-Xidr» degan joyda halok boʻldi.«ал-Ос» номи билан танилган ҳарбий мужоҳид; воқеаларни ёзиб бориш билан ҳам шуғулланган. Нисбаси Ҳамотнинг шарқидаги Сахна қишлоғида яшайдиган «Мадоҳина» уруғига боғланади; ота-боболарининг баъзиси Ҳамотга кўчгани учун ўша ерда туғилган. Таълим олиб, Остонага борди ва Ҳарбий мактабга кириб, 1907-йили лейтенант унвони билан тугатди, сўнг Аркони ҳарб мактабига кирди ва 1910-йили ундан четлаштирилди. Болқонга юборилиб, юнонларга асир тушди ва қочиб қутулди. Кейин 1913-йили Дамашқда ҳарбий таъминот маъмури бўлди. Ёшлигида бобосига нисбат бериб «Саъид Шиҳоб» деб аталарди; Ҳамотга қайтганида иттиҳодчиларнинг зулми авжида эди, шунда «ал-Ос» («Осий») лақабини олди ва шу билан танилди. Биринчи жаҳон урушидан кейин Дамашқда яшаб, Файсал ҳукмронлиги кунларида франсузларга қарши жангларда қатнашди. Майсалун кунидан кейин Дамашқни тарк этиб, бир муддат Уммонда турди ва 1925–27-йилларда Суриядаги инқилоб гирдобига кириб, «Шимолий минтақа қўмондони» лақабини олди; жасорати кўзга ташланди. Инқилобдан кейин баъзи воқеалар тавсифи ва мужоҳид шаҳидлардан бир гуруҳнинг хабарларини ўз ичига олган рисолалар ёзиб, уларни икки кичик жузда «Сафҳа мин ал-айём ал-ҳамро» деб номлади; баъзи шахслар ҳақидаги ҳукмида — мақтовда ҳам, аксида ҳам — текшириб иш кўрмаган. Фаластинда инглизларга қарши кўтарилган қўзғолонда жонбозлик кўрсатиб, Байт Лаҳм яқинидаги «ал-Хидр» деган жойда ҳалок бўлди.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 6, b. 143Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 6, б. 143