Muhammad (Tojiddin) ibn Muhammad (Badruddin) ibn Yusuf al-Hasaniy

Asli marrokashlik, al-Bayboniy, tugʻilgani ham, vafoti ham Damashqda: fransuz istilosi davrida «Suriya Respublikasi» raisligini — saylov bilan emas, tayinlash bilan — egallaganlardan biri. Otasi muhaddis shayx Badruddin dars va ibodatga berilib yashardi; oʻzi esa otasini rozi qilishni istagan hokimlar bilan aloqa qilishga yuz burdi va 1912-yili Damashqdagi Sultoniya maktabiga diniy ilmlar muallimi etib tayinlandi, soʻng maktablarni isloh qilish majlisi va usmoniylar davridagi Suriya viloyati umumiy majlisi aʼzolaridan boʻldi. Usmonli toʻrtinchi armiyasi 1916-yili «ash-Sharq» gazetasini chiqarganda, uni gazetaning ikki sohibidan biri qildi. Faysal davrida Suriya kongressi, keyin shuro majlisi aʼzosi, soʻng tamyiz mahkamasi aʼzosi, keyin poytaxt Damashqning shariy qozisi boʻldi va Huquq institutida fiqh usulidan dars berdi. Fransuzlar hukmronligi davrida Suriya vazirlar mahkamasi raisligini ikki marta oʻtadi: birinchisi uch yil (1928–1931), ikkinchisi (1934–36) — katta fitna va hibsga olishlardan soʻng istefo berdi. Parijga ketib, u yerda uzoq turdi, keyin Damashqqa qaytdi va fransuzlar uni 1941-yili (1360-h.) respublika raisi qilib qoʻydilar; vafotigacha shu lavozimda qoldi.Асли маррокашлик, ал-Байбоний, туғилгани ҳам, вафоти ҳам Дамашқда: франсуз истилоси даврида «Сурия Республикаси» раислигини — сайлов билан эмас, тайинлаш билан — эгаллаганлардан бири. Отаси муҳаддис шайх Бадруддин дарс ва ибодатга берилиб яшарди; ўзи эса отасини рози қилишни истаган ҳокимлар билан алоқа қилишга юз бурди ва 1912-йили Дамашқдаги Султония мактабига диний илмлар муаллими этиб тайинланди, сўнг мактабларни ислоҳ қилиш мажлиси ва усмонийлар давридаги Сурия вилояти умумий мажлиси аъзоларидан бўлди. Усмонли тўртинчи армияси 1916-йили «аш-Шарқ» газетасини чиқарганда, уни газетанинг икки соҳибидан бири қилди. Файсал даврида Сурия конгресси, кейин шуро мажлиси аъзоси, сўнг тамйиз маҳкамаси аъзоси, кейин пойтахт Дамашқнинг шарий қозиси бўлди ва Ҳуқуқ институтида фиқҳ усулидан дарс берди. Франсузлар ҳукмронлиги даврида Сурия вазирлар маҳкамаси раислигини икки марта ўтади: биринчиси уч йил (1928–1931), иккинчиси (1934–36) — катта фитна ва ҳибсга олишлардан сўнг истефо берди. Парижга кетиб, у ерда узоқ турди, кейин Дамашққа қайтди ва франсузлар уни 1941-йили (1360-ҳ.) республика раиси қилиб қўйдилар; вафотигача шу лавозимда қолди.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 7, b. 82Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 7, б. 82