Muhsin ibn Ismoil ash-Shomiy

Sanʼoning mashhur ulamolaridan biri va shayxlarimizning shayxi. Sayyid alloma Ahmad ibn Ishoq ibn Ibrohim huzurida, qozi alloma Ahmad ibn Muhammad Qotin huzurida va zamonasining boshqa ulamolari huzurida oʻqib, nahv, sarf, mantiq, maoniy, bayon va usulda yetuklikka erishgan, qolganlarida ham ishtiroki bor edi. Fahmining kuchi va idrokining tezligi bilan mashhur boʻlib, shayxi zikr qilingan qozi Ahmad: «Fahmda va nozik maʼnolarga shoʻngʻishda unga teng kishi yoʻq», degan. Imom al-Mahdiy al-Abbos ibn al-Husaynga, uning vaziri faqih Ahmad ibn Aliy an-Nahmiy vafotidan keyin yaqinlashgan; imom uni vazirlikka nomzod qilmoqchi boʻlgan, lekin bu amalga oshmagan: bir necha kun vazirlardek unga bogʻlangan, soʻng imom baʼzi sabablarga koʻra uni chetlatgan. Shogirdlari orasida shayximiz alloma al-Hasan ibn Ismoil al-Magʻribiy va Sayyid alloma Abdulloh ibn Muhammad al-Amir bor. Bir ming bir yuz toʻqson toʻrtinchi yil shaʼbon oyining bir juma kunida vafot etgan.Санъонинг машҳур уламоларидан бири ва шайхларимизнинг шайхи. Саййид аллома Аҳмад ибн Исҳоқ ибн Иброҳим ҳузурида, қози аллома Аҳмад ибн Муҳаммад Қотин ҳузурида ва замонасининг бошқа уламолари ҳузурида ўқиб, наҳв, сарф, мантиқ, маоний, баён ва усулда етукликка эришган, қолганларида ҳам иштироки бор эди. Фаҳмининг кучи ва идрокининг тезлиги билан машҳур бўлиб, шайхи зикр қилинган қози Аҳмад: «Фаҳмда ва нозик маъноларга шўнғишда унга тенг киши йўқ», деган. Имом ал-Маҳдий ал-Аббос ибн ал-Ҳусайнга, унинг вазири фақиҳ Аҳмад ибн Алий ан-Наҳмий вафотидан кейин яқинлашган; имом уни вазирликка номзод қилмоқчи бўлган, лекин бу амалга ошмаган: бир неча кун вазирлардек унга боғланган, сўнг имом баъзи сабабларга кўра уни четлатган. Шогирдлари орасида шайхимиз аллома ал-Ҳасан ибн Исмоил ал-Мағрибий ва Саййид аллома Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ал-Амир бор. Бир минг бир юз тўқсон тўртинчи йил шаъбон ойининг бир жума кунида вафот этган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 614Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 614