Murod Xon ibn Muhammad Xon ibn Boyazid ibn Oʻrxon ibn Usmon, Rum sultoni
Muhaddis
806-yilda tugʻilib, 824-yilda taxtga oʻtirgan; itoat qilinadigan, olgʻir, karamli podshoh edi. Haramayn ash-Sharifayn uchun har yili oʻz xos sadaqalaridan sodot ashroflarga uch ming besh yuz oltin va xazinasidan har yili shuncha miqdorni tayin qilgan. Fathlar qilgan — jumladan Samandara qalʼasi va Mora yurtlari; kofirlarga qarshi urushib, ulardan gʻalaba qozongan. Shundan keyin saltanatni oʻgʻli Muhammadga topshirib, oʻttiz bir yil sultonlikda turganidan keyin podshohlikdan voz kechgan. ash-Shavkoniy shu oʻrinda al-Hofiz Ibn Hajar «ad-Durar al-komina»da sakkizinchi asr ahlidan Rum podshohlarini zikr qilishni tark etganini, as-Saxoviy ham toʻqqizinchi asrdagilarning baʼzisini tashlab, baʼzisini zikr etganini gʻalati koʻradi: ikkalasi Rum sultonlarining eng past mamluklaridan sanaladigan kishilar uchun ham, Andalus, Yaman, Hindiston va boshqa diyorlardagi kichik podshoh va amirlar uchun ham tarjima yozadi; xuddi shunday Rum ulamolarining koʻpini ham tashlab, ozginasini zikr qilishgan — sababini Alloh biladi; ash-Shavkoniy bu kitobda ular tashlab ketganlardan koʻpini zikr qilgan.806-йилда туғилиб, 824-йилда тахтга ўтирган; итоат қилинадиган, олғир, карамли подшоҳ эди. Ҳарамайн аш-Шарифайн учун ҳар йили ўз хос садақаларидан содот ашрофларга уч минг беш юз олтин ва хазинасидан ҳар йили шунча миқдорни тайин қилган. Фатҳлар қилган — жумладан Самандара қалъаси ва Мора юртлари; кофирларга қарши урушиб, улардан ғалаба қозонган. Шундан кейин салтанатни ўғли Муҳаммадга топшириб, ўттиз бир йил султонликда турганидан кейин подшоҳликдан воз кечган. аш-Шавконий шу ўринда ал-Ҳофиз Ибн Ҳажар «ад-Дурар ал-комина»да саккизинчи аср аҳлидан Рум подшоҳларини зикр қилишни тарк этганини, ас-Саховий ҳам тўққизинчи асрдагиларнинг баъзисини ташлаб, баъзисини зикр этганини ғалати кўради: иккаласи Рум султонларининг энг паст мамлукларидан саналадиган кишилар учун ҳам, Андалус, Яман, Ҳиндистон ва бошқа диёрлардаги кичик подшоҳ ва амирлар учун ҳам таржима ёзади; худди шундай Рум уламоларининг кўпини ҳам ташлаб, озгинасини зикр қилишган — сабабини Аллоҳ билади; аш-Шавконий бу китобда улар ташлаб кетганлардан кўпини зикр қилган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)