Murodxon ibn Muhammad Xon ibn Boyazid ibn Urxon ibn Usmon, Rum sultoni
Muhaddis
Sakkiz yuz oltinchi yilda tugʻilgan va sakkiz yuz yigirma toʻrtinchi yilda taxtga oʻtirgan. Itoat qilinadigan, dadil, saxiy podsho edi: har yili oʻzining xos sadaqalaridan Haramaynga sayyid va shariflar uchun uch ming besh yuz oltin, xazinasidan ham har yili shuncha ajratgan. Fathlar qilgan — jumladan Smederevo qalʼasi va Mora yurtlari; kofirlar bilan jang qilib, ulardan gʻalaba topgan. Shundan keyin sultonlikni oʻgʻli Muhammadga topshirib, oʻttiz bir yil sultonlik qilganidan keyin podsholikdan chekingan. Ash-Shavkoniy bu oʻrinda hofiz Ibn Hajar «ad-Durar al-komina fi ahl al-mia as-somina»da rum podshohlarini zikr qilishni tashlab qoʻyganini, as-Saxoviy ham toʻqqizinchi asrdagilarning baʼzisini tashlab, baʼzisini zikr qilganini gʻalati deb qoraydi: ular boshqa diyorlardan rum sultonlarining eng past mamluklari qatoridagi kishilarni ham, Andalus, Yaman, Hind va boshqa diyorlardagi kichik podshoh va amirlarni ham tarjima qiladilar, rum ulamolarining koʻpini esa tashlab, faqat ozginasini zikr qiladilar — holbuki ulardan uzoqroq va past qadrlilarni tarjima qilganlar; ash-Shavkoniy oʻzi bu kitobda ular tashlab ketganlarning koʻpini zikr qilganini aytadi.Саккиз юз олтинчи йилда туғилган ва саккиз юз йигирма тўртинчи йилда тахтга ўтирган. Итоат қилинадиган, дадил, сахий подшо эди: ҳар йили ўзининг хос садақаларидан Ҳарамайнга саййид ва шарифлар учун уч минг беш юз олтин, хазинасидан ҳам ҳар йили шунча ажратган. Фатҳлар қилган — жумладан Смедерево қалъаси ва Мора юртлари; кофирлар билан жанг қилиб, улардан ғалаба топган. Шундан кейин султонликни ўғли Муҳаммадга топшириб, ўттиз бир йил султонлик қилганидан кейин подшоликдан чекинган. Аш-Шавконий бу ўринда ҳофиз Ибн Ҳажар «ад-Дурар ал-комина фи аҳл ал-миа ас-сомина»да рум подшоҳларини зикр қилишни ташлаб қўйганини, ас-Саховий ҳам тўққизинчи асрдагиларнинг баъзисини ташлаб, баъзисини зикр қилганини ғалати деб қорайди: улар бошқа диёрлардан рум султонларининг энг паст мамлуклари қаторидаги кишиларни ҳам, Андалус, Яман, Ҳинд ва бошқа диёрлардаги кичик подшоҳ ва амирларни ҳам таржима қиладилар, рум уламоларининг кўпини эса ташлаб, фақат озгинасини зикр қиладилар — ҳолбуки улардан узоқроқ ва паст қадрлиларни таржима қилганлар; аш-Шавконий ўзи бу китобда улар ташлаб кетганларнинг кўпини зикр қилганини айтади.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 840Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 840