Muvaffaquddin ibn Qudoma al-Maqdisiy

Abdulloh ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Qudoma, Abu Muhammad — fiqhdagi «al-Mugʻniy»ning muallifi, imom, olim va peshqadam edi: oʻz asrida, hatto undan ancha avval ham fiqhni undan yaxshiroq bilgan kishi boʻlmadi. Besh yuz qirq birinchi yil shaʼbon oyida Jammoilda tugʻildi, besh yuz ellik birinchi yilda oilasi bilan Damashqqa keldi; Qurʼon oʻqidi va koʻp hadis eshitdi. Iroqqa ikki marta safar qildi: biri besh yuz oltmish birinchi yilda xolasining oʻgʻli hofiz Abdulgʻaniy bilan, ikkinchisi besh yuz oltmish yettinchi yilda; besh yuz yetmish uchinchi yilda haj qildi. Bagʻdodda Imom Ahmad mazhabida fiqh oʻqib peshqadam boʻldi, fatvo berdi, munozara qildi va koʻp fanlarda chuqurlashdi — buning ustiga zuhd, ibodat, vareʼ, tavozeʼ, goʻzal xulq, saxovat, hayo, sipolik, nur va salobat, koʻp tilovat, namoz, roʻza va tunni ibodat bilan oʻtkazish, chiroyli yoʻl va solih salafga ergashish bor edi; hollari va kashflari boʻlgan. Shayx Imod bilan birgalikda hanbaliylar mehrobida odamlarga imomlik qilardi; Imod vafot etgach, imomlikni yolgʻiz oʻzi olib bordi.Абдуллоҳ ибн Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Қудома, Абу Муҳаммад — фиқҳдаги «ал-Муғний»нинг муаллифи, имом, олим ва пешқадам эди: ўз асрида, ҳатто ундан анча аввал ҳам фиқҳни ундан яхшироқ билган киши бўлмади. Беш юз қирқ биринчи йил шаъбон ойида Жаммоилда туғилди, беш юз эллик биринчи йилда оиласи билан Дамашққа келди; Қуръон ўқиди ва кўп ҳадис эшитди. Ироққа икки марта сафар қилди: бири беш юз олтмиш биринчи йилда холасининг ўғли ҳофиз Абдулғаний билан, иккинчиси беш юз олтмиш еттинчи йилда; беш юз етмиш учинчи йилда ҳаж қилди. Бағдодда Имом Аҳмад мазҳабида фиқҳ ўқиб пешқадам бўлди, фатво берди, мунозара қилди ва кўп фанларда чуқурлашди — бунинг устига зуҳд, ибодат, вареъ, тавозеъ, гўзал хулқ, саховат, ҳаё, сиполик, нур ва салобат, кўп тиловат, намоз, рўза ва тунни ибодат билан ўтказиш, чиройли йўл ва солиҳ салафга эргашиш бор эди; ҳоллари ва кашфлари бўлган. Шайх Имод билан биргаликда ҳанбалийлар меҳробида одамларга имомлик қиларди; Имод вафот этгач, имомликни ёлғиз ўзи олиб борди.

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 6985Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 6985