Nizor ibn Maʼadd ibn Ali al-Fotimiy al-Ubaydiy (al-Mustafo li-dinillah)

Ismoiliylardan «nizoriya»ning boshi va bu nom unga nisbat berilgan. Qohirada tugʻilgan. 480-yili imomlikka valiahd qilingan; otasi (al-Mustansir) vafot etgach (487-yili) imomlikni qoʻlga olmoqchi boʻlgan edi, otasining vaziri al-Afzal Shohanshoh ibn Badr al-Jamoliy uni undan uzoqlashtirib, imomlikni akasi «al-Mustaʼliy» Ahmad ibn Maʼaddga berdi. Shu vaqtdan ismoiliylar «mustaʼliya» — bugungi Hindistondagi «bohra» toifasi shulardan — va «nizoriya» — ular orasida «ogʻoxonjon» jamoasi bor — deb ikkiga boʻlindi. Nizor otasi oʻlgach Iskandariyaga yoʻl oldi; u yerdagi tarafdorlari va shahar ahli unga bayʼat qildi, ismoiliy qalʼalaridan (Alamut va uning atrofidan) hamda boshqa yurtlardagi toifalardan ham bayʼat keldi. al-Afzal Shohanshoh shaharni qamal qildi va u bilan Nizor hamda iskandariyaliklar orasidagi janglar 488-yili al-Afzalning gʻalabasi bilan tugadi. Tarixchilar Nizor al-Mustaʼliy huzuriga olib borilgani va uning ustiga devor qurilib (yoki ikki devor orasiga qamalib) shu holda oʻlgani haqida ittifoq qilishgan. Faqat baʼzi «nizoriya» tarixchilari boshqacha rivoyat qiladi: al-Afzal Iskandariyaga kirganda Nizor qochib, Qazvin atrofidagi «Alamut» qalʼasiga yetib borgan, Hasan ibn as-Sabbohni uchratgan va imomlikni oʻgʻli Aliga vasiyat qilib, oʻsha yerda vafot etgan.Исмоилийлардан «низория»нинг боши ва бу ном унга нисбат берилган. Қоҳирада туғилган. 480-йили имомликка валиаҳд қилинган; отаси (ал-Мустансир) вафот этгач (487-йили) имомликни қўлга олмоқчи бўлган эди, отасининг вазири ал-Афзал Шоҳаншоҳ ибн Бадр ал-Жамолий уни ундан узоқлаштириб, имомликни акаси «ал-Мустаълий» Аҳмад ибн Маъаддга берди. Шу вақтдан исмоилийлар «мустаълия» — бугунги Ҳиндистондаги «боҳра» тоифаси шулардан — ва «низория» — улар орасида «оғохонжон» жамоаси бор — деб иккига бўлинди. Низор отаси ўлгач Искандарияга йўл олди; у ердаги тарафдорлари ва шаҳар аҳли унга байъат қилди, исмоилий қалъаларидан (Аламут ва унинг атрофидан) ҳамда бошқа юртлардаги тоифалардан ҳам байъат келди. ал-Афзал Шоҳаншоҳ шаҳарни қамал қилди ва у билан Низор ҳамда искандарияликлар орасидаги жанглар 488-йили ал-Афзалнинг ғалабаси билан тугади. Тарихчилар Низор ал-Мустаълий ҳузурига олиб борилгани ва унинг устига девор қурилиб (ёки икки девор орасига қамалиб) шу ҳолда ўлгани ҳақида иттифоқ қилишган. Фақат баъзи «низория» тарихчилари бошқача ривоят қилади: ал-Афзал Искандарияга кирганда Низор қочиб, Қазвин атрофидаги «Аламут» қалъасига етиб борган, Ҳасан ибн ас-Саббоҳни учратган ва имомликни ўғли Алига васият қилиб, ўша ерда вафот этган.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 8, b. 16Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 8, б. 16