Nuʼaym ibn Rabiʼa al-Avdiy

Muhammad ibn Yahyo aytdi: bizga Muhammad ibn Yazid aytdi, u otasidan eshitdi, u Zayddan eshitdi, u Abdulhamid ibn Abdurrahmondan, u Muslim ibn Yasor al-Juhaniydan, u Nuʼaym ibn Rabiʼa al-Avdiydan (rivoyat qildi). Muslim aytdi: men undan mana bu oyat haqida soʻradim: «Robbing Odam farzandlarining pushtlaridan zurriyotlarini olgan chogʻini (eslang)». Nuʼaym aytdi: men Umarning huzurida edim, undan soʻralgan edi, u aytdi: men Paygʻambar ﷺ ning huzurlarida edim, bir kishi u zotdan soʻradi, u zot: «Alloh Odamni yaratdi, uning zurriyotidan oʻng qoʻliga oldi va: “Bular jannat uchundir, men ularni oʻsha uchun yaratdim, ular uning amalini qiladilar”, dedi; ikkinchi qoʻliga olib: “Bular doʻzax uchundir, men ularni oʻsha uchun yaratdim, ular uning amalini qiladilar”, dedi», dedilar. Shunda Umar: «Bizning qilayotgan amalimiz — hukm qilib boʻlingan narsami, yoki biz yangidan boshlaydigan narsami?» dedi. U zot: «Hukm qilib boʻlingan», dedilar. Umar: «Unda nega charchaymiz?» dedi. Paygʻambar ﷺ (qoʻllarini) koʻtarib, uning yelkasiga urdilar, soʻng: «Ey Ibn al-Xattob, har kim (oʻziga yaratilgan narsaga) oson qilingan. Banda jannat uchun yaratilsa, Alloh unga jannat ahlining amalini qildiradi, toki uni jannat ahlining ameli ustida qabz qilib, jannatga kiritadi; banda doʻzax uchun yaratilsa, unga doʻzax ahlining amalini qildiradi, toki uni doʻzax ahlining baʼzi ameli ustida qabz qilib, doʻzaxga kiritadi», dedilar.Муҳаммад ибн Яҳё айтди: бизга Муҳаммад ибн Язид айтди, у отасидан эшитди, у Зайддан эшитди, у Абдулҳамид ибн Абдурраҳмондан, у Муслим ибн Ясор ал-Жуҳанийдан, у Нуъайм ибн Рабиъа ал-Авдийдан (ривоят қилди). Муслим айтди: мен ундан мана бу оят ҳақида сўрадим: «Роббинг Одам фарзандларининг пуштларидан зурриётларини олган чоғини (эсланг)». Нуъайм айтди: мен Умарнинг ҳузурида эдим, ундан сўралган эди, у айтди: мен Пайғамбар ﷺ нинг ҳузурларида эдим, бир киши у зотдан сўради, у зот: «Аллоҳ Одамни яратди, унинг зурриётидан ўнг қўлига олди ва: “Булар жаннат учундир, мен уларни ўша учун яратдим, улар унинг амалини қиладилар”, деди; иккинчи қўлига олиб: “Булар дўзах учундир, мен уларни ўша учун яратдим, улар унинг амалини қиладилар”, деди», дедилар. Шунда Умар: «Бизнинг қилаётган амалимиз — ҳукм қилиб бўлинган нарсами, ёки биз янгидан бошлайдиган нарсами?» деди. У зот: «Ҳукм қилиб бўлинган», дедилар. Умар: «Унда нега чарчаймиз?» деди. Пайғамбар ﷺ (қўлларини) кўтариб, унинг елкасига урдилар, сўнг: «Эй Ибн ал-Хаттоб, ҳар ким (ўзига яратилган нарсага) осон қилинган. Банда жаннат учун яратилса, Аллоҳ унга жаннат аҳлининг амалини қилдиради, токи уни жаннат аҳлининг амели устида қабз қилиб, жаннатга киритади; банда дўзах учун яратилса, унга дўзах аҳлининг амалини қилдиради, токи уни дўзах аҳлининг баъзи амели устида қабз қилиб, дўзахга киритади», дедилар.

Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 9, b. 502Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 9, б. 502