Qosim ibn Asbagʻ Abu Muhammad al-Qurtubiy

Hofiz imom, Andalus muhaddisi, Banu Umayyaning mavlosi; al-Bayoniy ham deyiladi — Bayona Qurtubadagi bir mahalla. Hadisni bilish, yod olish va isnodning oliyligida peshqadamlik unga yetgan. Baqiy ibn Maxlad va uning tengdoshlaridan eshitgan; undan nabirasi Qosim ibn Muhammad, Abdulloh ibn Muhammad al-Bojiy, al-Qosim ibn Muhammad ibn Gʻaslun va boshqalar rivoyat qilishgan. Ikki yuz yetmish toʻrtinchi yili safarga chiqib, Makkada Muhammad ibn Ismoildan, Bagʻdodda Abu Bakr ibn Abi ad-Dunyo, Abu Muhammad ibn Qutayba, Muhammad ibn al-Jahm va ularning tabaqasidan, Kufada Ibrohim al-Qassordan eshitgan. Abu Dovud bilan uchrashuvi qoʻldan ketgani uchun uning «Sunan»i uslubida bir kitob tasnif qilgan; arab tilida imom, hukmlarda mashvarat qilinadigan kishi edi. Oltmish uch yil umr koʻrgan, oʻlimidan uch yil oldin zehni bir oz oʻzgargan, jumodul-avvalda vafot etgan.Ҳофиз имом, Андалус муҳаддиси, Бану Умайянинг мавлоси; ал-Баёний ҳам дейилади — Баёна Қуртубадаги бир маҳалла. Ҳадисни билиш, ёд олиш ва исноднинг олийлигида пешқадамлик унга етган. Бақий ибн Махлад ва унинг тенгдошларидан эшитган; ундан набираси Қосим ибн Муҳаммад, Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ал-Божий, ал-Қосим ибн Муҳаммад ибн Ғаслун ва бошқалар ривоят қилишган. Икки юз етмиш тўртинчи йили сафарга чиқиб, Маккада Муҳаммад ибн Исмоилдан, Бағдодда Абу Бакр ибн Аби ад-Дунё, Абу Муҳаммад ибн Қутайба, Муҳаммад ибн ал-Жаҳм ва уларнинг табақасидан, Куфада Иброҳим ал-Қассордан эшитган. Абу Довуд билан учрашуви қўлдан кетгани учун унинг «Сунан»и услубида бир китоб тасниф қилган; араб тилида имом, ҳукмларда машварат қилинадиган киши эди. Олтмиш уч йил умр кўрган, ўлимидан уч йил олдин зеҳни бир оз ўзгарган, жумодул-аввалда вафот этган.

Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 4, b. 218Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 4, б. 218