← Xaritaga qaytish← Харитага қайтиш
Muarrixlar va adiblarМуаррихлар ва адиблар

Qosim ibn Qutlubugʻo as-Suduniy al-Jamoliy (Zayniddin, Abul-Adl)

Muhaddis

Hanafiy fiqhining olimi, tarixchi va tadqiqotchi; nisbasi otasini ozod qilgan Sudun ash-Shayxuniyga. Tugʻilgani ham, vafoti ham Qohirada. Saxoviy uni taʼriflab: «imom, alloma, tili ravon, munozaraga qodir, tanqidga oshufta — hatto oʻz shayxlarini ham tanqid qiladi; bunda biroz daʼvogarlik shoibasi bor», degan. Asarlaridan: hanafiy olimlari haqidagi «Toj at-tarojim», «Gʻarib al-Qurʼon», ikki jildli «Taqvim al-lison», «Nuzhat ar-roiz fi adillat al-faroiz», «Talxis davlat at-turk», bir jildli «Tarojim mashoyix al-mashoyix», tugallanmagan «Tarojim mashoyix shuyux al-asr», oʻz shayxlarining «Muʼjam»i, oʻn qiroatga oid risola, «al-Fatoviy» va usulga oid «Sharh muxtasar al-Manor».Ҳанафий фиқҳининг олими, тарихчи ва тадқиқотчи; нисбаси отасини озод қилган Судун аш-Шайхунийга. Туғилгани ҳам, вафоти ҳам Қоҳирада. Саховий уни таърифлаб: «имом, аллома, тили равон, мунозарага қодир, танқидга ошуфта — ҳатто ўз шайхларини ҳам танқид қилади; бунда бироз даъвогарлик шоибаси бор», деган. Асарларидан: ҳанафий олимлари ҳақидаги «Тож ат-тарожим», «Ғариб ал-Қуръон», икки жилдли «Тақвим ал-лисон», «Нузҳат ар-роиз фи адиллат ал-фароиз», «Талхис давлат ат-турк», бир жилдли «Тарожим машойих ал-машойих», тугалланмаган «Тарожим машойих шуюх ал-аср», ўз шайхларининг «Муъжам»и, ўн қироатга оид рисола, «ал-Фатовий» ва усулга оид «Шарҳ мухтасар ал-Манор».

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 180Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 180