Rafiq (Muhammad Rafiq) ibn Rogʻib at-Tamimiy
Muhaddis
Tarixchi, taʼlim arboblaridan; zamonaviy arab harakatining eski faollaridan. Falastindagi Nobulusda tugʻilib, oʻsha yerda va Istanbulda oʻqigan, Parijdagi Sorbonna universitetini tugatgan. «Al-Arabiya al-fatot» aʼzolaridan boʻlgan va Bayrutdagi «Tijorat maktabi»ni boshqargan. Birinchi jahon urushi oxirlarida Arab inqilobi qoʻshiniga qoʻshilgan va fotihlar bilan Damashqqa kirgan, u yerda «Suriya kongressi» aʼzolaridan boʻlgan va fransuzlar kirgunicha qolgan. Soʻng Falastinga qaytib, Qudsdagi Islom kollejini, keyin Yofadagi Omiriya oʻrta maktabini boshqargan. Falastin nakbasidan keyin Damashqqa qaytib, vafotigacha «Falastin oliy arab hayʼati mahkamasi» ishlarini olib borgan. Kitoblaridan 1914-yilgi «Viloyat Bayrut» — uni Muhammad Bahjat al-Halabiy bilan birga yozib, turkchada ikki jild qilib chiqarishgan, birinchisini keyin shayx Muhammad al-Jisr, ikkinchisini Suriya huquqshunoslaridan Mustafo Barmado arab tiliga oʻgirgan. Arab tilidagi asarlari: «Tarix al-asr al-hozir», «Al-Hurub as-salibiya», «Al-Iqtoʼ fil-Islom» risolasi, maktab kitobi «Tarix Oruppo al-hadis», Saʼid as-Sabbogʻ va Vasfiy al-Anabtoviy bilan birga yozgan «Havz al-bahr al-mutavassit» hamda bosishni boshlagan «Tarix al-arab qablal-Islom va baʼdahu».Тарихчи, таълим арбобларидан; замонавий араб ҳаракатининг эски фаолларидан. Фаластиндаги Нобулусда туғилиб, ўша ерда ва Истанбулда ўқиган, Париждаги Сорбонна университетини тугатган. «Ал-Арабия ал-фатот» аъзоларидан бўлган ва Байрутдаги «Тижорат мактаби»ни бошқарган. Биринчи жаҳон уруши охирларида Араб инқилоби қўшинига қўшилган ва фотиҳлар билан Дамашққа кирган, у ерда «Сурия конгресси» аъзоларидан бўлган ва франсузлар киргунича қолган. Сўнг Фаластинга қайтиб, Қудсдаги Ислом коллежини, кейин Ёфадаги Омирия ўрта мактабини бошқарган. Фаластин накбасидан кейин Дамашққа қайтиб, вафотигача «Фаластин олий араб ҳайъати маҳкамаси» ишларини олиб борган. Китобларидан 1914-йилги «Вилоят Байрут» — уни Муҳаммад Баҳжат ал-Ҳалабий билан бирга ёзиб, туркчада икки жилд қилиб чиқаришган, биринчисини кейин шайх Муҳаммад ал-Жиср, иккинчисини Сурия ҳуқуқшуносларидан Мустафо Бармадо араб тилига ўгирган. Араб тилидаги асарлари: «Тарих ал-аср ал-ҳозир», «Ал-Ҳуруб ас-салибия», «Ал-Иқтў фил-Ислом» рисоласи, мактаб китоби «Тарих Оруппо ал-ҳадис», Саъид ас-Саббоғ ва Васфий ал-Анабтовий билан бирга ёзган «Ҳавз ал-баҳр ал-мутавассит» ҳамда босишни бошлаган «Тарих ал-араб қаблал-Ислом ва баъдаҳу».
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 3, b. 30Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 3, б. 30