Rashid ibn Ali ibn Hasan ibn Nosif Tuliʼ

Sharqiy Urdun hukumatining asoschisi; idora arboblari va milliy kurash kishilaridan. Livandagi Shuf qishloqlaridan Judaydada tugʻilgan. Suq al-Gʻarb va Bayrutda, soʻng Istanbuldagi Mulkiya maktabida oʻqigan. Idoraviy lavozimlarda yurgan, dustur eʼlon qilingandan keyin usmonli majlisiga «Jabal ad-Duruz»dan deputat qilib saylangan. Soʻng Birinchi jahon urushi yillarida Havron livosiga, keyin Tarobulus ash-Shomga mutasarrif, undan keyin Loziqiyada mutasarrif etib tayinlangan. Urushdan keyin Hamoda mutasarrif va harbiy hokim, soʻng Damashqda ichki ishlar vaziri vazifasini bajaruvchi, keyin Halabga voli boʻlgan. Fransuzlar Suriyani egallaganida uni sirtdan oʻlimga hukm qilishgan, shunda Havronning baʼzi joylarida yashirinib yurgan. Sharif Abdulloh ibn al-Husayn uni Ammonga chaqirib, Sharqiy Urdundagi birinchi hukumatini tuzishni topshirgan va 1922-yili unga rahbarlikni bergan; u hukumatning asoslarini qoʻygan. Oʻsha yurtlarda ingliz tamagirligi koʻringach unga qarshi turgan, ammo Sharif Abdulloh uni qoʻllamagach, isteʼfoga chiqqan. Bir muddat Ammonda turib, keyin Misrga oʻtgan va u yerda bir yiliyu chorak yashab, oʻsha yerdagi va Suriyadagi vatanparvarlar hamda fransuzlarga qarshi inqilobda koʻmagi kutilgan siyosat arboblari bilan aloqada boʻlgan. 1925-yili Suriyada inqilob boshlangach, u yerga borib mujohidlarga qoʻshilgan. Inqilob kengayib, Damashq, Hamo va boshqa shaharlar unga kirishgach, uni tartibga solish bilan shugʻullangan. Kasal edi, oʻzini eʼtiborsiz qoldirib charchatgan va inqilob unga eng muhtoj paytda ajali yetgan; Jabal ad-Duruzdagi Shabko qishlogʻida dafn qilingan.Шарқий Урдун ҳукуматининг асосчиси; идора арбоблари ва миллий кураш кишиларидан. Ливандаги Шуф қишлоқларидан Жудайдада туғилган. Суқ ал-Ғарб ва Байрутда, сўнг Истанбулдаги Мулкия мактабида ўқиган. Идоравий лавозимларда юрган, дустур эълон қилингандан кейин усмонли мажлисига «Жабал ад-Дуруз»дан депутат қилиб сайланган. Сўнг Биринчи жаҳон уруши йилларида Ҳаврон ливосига, кейин Таробулус аш-Шомга мутасарриф, ундан кейин Лозиқияда мутасарриф этиб тайинланган. Урушдан кейин Ҳамода мутасарриф ва ҳарбий ҳоким, сўнг Дамашқда ички ишлар вазири вазифасини бажарувчи, кейин Ҳалабга воли бўлган. Франсузлар Сурияни эгаллаганида уни сиртдан ўлимга ҳукм қилишган, шунда Ҳавроннинг баъзи жойларида яшириниб юрган. Шариф Абдуллоҳ ибн ал-Ҳусайн уни Аммонга чақириб, Шарқий Урдундаги биринчи ҳукуматини тузишни топширган ва 1922-йили унга раҳбарликни берган; у ҳукуматнинг асосларини қўйган. Ўша юртларда инглиз тамагирлиги кўрингач унга қарши турган, аммо Шариф Абдуллоҳ уни қўлламагач, истеъфога чиққан. Бир муддат Аммонда туриб, кейин Мисрга ўтган ва у ерда бир йилию чорак яшаб, ўша ердаги ва Суриядаги ватанпарварлар ҳамда франсузларга қарши инқилобда кўмаги кутилган сиёсат арбоблари билан алоқада бўлган. 1925-йили Сурияда инқилоб бошлангач, у ерга бориб мужоҳидларга қўшилган. Инқилоб кенгайиб, Дамашқ, Ҳамо ва бошқа шаҳарлар унга киришгач, уни тартибга солиш билан шуғулланган. Касал эди, ўзини эътиборсиз қолдириб чарчатган ва инқилоб унга энг муҳтож пайтда ажали етган; Жабал ад-Дуруздаги Шабко қишлоғида дафн қилинган.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 3, b. 24Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 3, б. 24