Rufoil ibn Butrus ibn Iso ibn Batiy (Rufoil Batiy)

Iroqlik matbuot xodimi, zamonaviy adabiyot va uning namoyandalari tarixchisi. Mosulda suryoniy pravoslav ota-onadan tugʻilgan — otasi kambagʻal boʻzchi edi; oʻsha yerda voyaga yetib oʻqigan, soʻng Bagʻdod huquq kolleji­ni 1929-yili advokat sifatida tamomlagan, undan oldin ota Anastos al-Karmaliy bilan aloqa bogʻlab, zamonaviy adabiyot kitoblarini koʻp oʻqigan va baʼzi xususiy maktablarda dars bergan. Bagʻdoddagi «al-Iroq» gazetasiga bosh muharrirlik qilgan (1921–24), «al-Hurriya» jurnalini (1923–25), soʻng «ar-Rabiʼ» gazetasini chiqargan; nashriyot boshqarmasiga nozir etib tayinlangan va 1929-yili Saʼd Zagʻlulning taʼziyasida soʻzlagan siyosiy nutqi uchun ishdan boʻshatilgan. Oʻsha yili 27 yil yashagan kundalik «al-Bilod» gazetasini taʼsis etgan; hukumatlar unga qarshi turib, baʼzi maqolalar — jumladan shoir Maʼruf ar-Rusofiyning «Xatarot» maqolasi uchun jarima solgan va qamagan, gazeta bir necha bor yopilganda u oʻrniga «Savt al-Iroq», «at-Taqaddum», «al-Jihod», «ash-Shaʼb», «az-Zamon», «Nidoʼ ash-shaʼb» kabilarni chiqargan. Basra livosidan olti marta parlamentga deputat, jurnalistlarga oqsoqol etib saylangan; 1946–48 yillari Misrga koʻchgan, Bagʻdodda tashqi ishlar vazirligida bosh direktor (1950–52), soʻng 53-yili ikki marta davlat vaziri boʻlib matbuot va targʻibot ishlarini boshqargan, vazirlik siyosatini himoya qilishga majbur boʻlib obroʻsini yoʻqotgan va deputatlikka qaytolmay, Bagʻdoddagi uyida toʻsatdan vafot etgan. Asarlari: «al-Adab al-asriy fi-l-Iroq al-arabiy» (nazm juzʼi), «Sihr ash-shiʼr», «Amin ar-Rayhoniy fi-l-Iroq», «ar-Rabiʼiyot», «as-Sahofa fi-l-Iroq» va «Faylasuf Bagʻdod fi-l-qarn al-ishrin, az-Zahoviy»; oʻgʻli Foiq Batiy u haqda 1956-yili «Abiy» kitobini yozgan.Ироқлик матбуот ходими, замонавий адабиёт ва унинг намояндалари тарихчиси. Мосулда сурёний православ ота-онадан туғилган — отаси камбағал бўзчи эди; ўша ерда вояга етиб ўқиган, сўнг Бағдод ҳуқуқ коллежи­ни 1929-йили адвокат сифатида тамомлаган, ундан олдин ота Анастос ал-Кармалий билан алоқа боғлаб, замонавий адабиёт китобларини кўп ўқиган ва баъзи хусусий мактабларда дарс берган. Бағдоддаги «ал-Ироқ» газетасига бош муҳаррирлик қилган (1921–24), «ал-Ҳуррия» журналини (1923–25), сўнг «ар-Рабиъ» газетасини чиқарган; нашриёт бошқармасига нозир этиб тайинланган ва 1929-йили Саъд Зағлулнинг таъзиясида сўзлаган сиёсий нутқи учун ишдан бўшатилган. Ўша йили 27 йил яшаган кундалик «ал-Билод» газетасини таъсис этган; ҳукуматлар унга қарши туриб, баъзи мақолалар — жумладан шоир Маъруф ар-Русофийнинг «Хатарот» мақоласи учун жарима солган ва қамаган, газета бир неча бор ёпилганда у ўрнига «Савт ал-Ироқ», «ат-Тақаддум», «ал-Жиҳод», «аш-Шаъб», «аз-Замон», «Нидў аш-шаъб» кабиларни чиқарган. Басра ливосидан олти марта парламентга депутат, журналистларга оқсоқол этиб сайланган; 1946–48 йиллари Мисрга кўчган, Бағдодда ташқи ишлар вазирлигида бош директор (1950–52), сўнг 53-йили икки марта давлат вазири бўлиб матбуот ва тарғибот ишларини бошқарган, вазирлик сиёсатини ҳимоя қилишга мажбур бўлиб обрўсини йўқотган ва депутатликка қайтолмай, Бағдоддаги уйида тўсатдан вафот этган. Асарлари: «ал-Адаб ал-асрий фи-л-Ироқ ал-арабий» (назм жузъи), «Сиҳр аш-шиър», «Амин ар-Райҳоний фи-л-Ироқ», «ар-Рабиъиёт», «ас-Саҳофа фи-л-Ироқ» ва «Файласуф Бағдод фи-л-қарн ал-ишрин, аз-Заҳовий»; ўғли Фоиқ Батий у ҳақда 1956-йили «Абий» китобини ёзган.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 3, b. 35Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 3, б. 35