Salama ibn Kuhayl
سلمة بن كهيل
Tobi'iy · Muhaddis
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
U Salama ibn Kuhayl ibn Husayn — imom, sabit, hofiz, Abu Yahyo al-Hazramiy, soʻngra at-Tunaʼiy al-Kufiydir. Tunaʼa — Hazramavtdan bir tarmoq; Ibn al-Kalbiydan rivoyat qilinishicha, Tinʼa — ichida Barahut qudugʻi boʻlgan bir qishloqdir. U Ibn Umarning va Zayd ibn Arqamning huzuriga kirgan. Abu Juhayfa as-Suvoiy, Jundub al-Bajaliy, Ibn Abu Avfo, Abu-t-Tufayl, Suvayd ibn Gʻafala, Abu Voil, Habba ibn Juvayn, Hujayya ibn Adiy, Zayd ibn Vahb, Saʼid ibn Jubayr, ash-Shaʼbiy, Saʼid ibn Abdurrahmon ibn Abzo, Alqama ibn Qays, Kurayb, Mujohid va bir nechalardan hadis aytdi. Undan oʻgʻli Yahyo ibn Salama, Mansur, al-Aʼmash, Hilol ibn Yasof — u uning shayxlaridan — al-Avvom ibn Havshab, Zayd ibn Abu Unaysa, Shuʼba, as-Savriy, al-Hasan ibn Solih ibn Hayy va uning akasi Ali ibn Solih, Misʼar, Uqayl ibn Xolid va yana koʻplar rivoyat qilganlar. Ali ibn al-Madiniy: «Uning ikki yuz ellik hadisi bor», degan. Ahmad ibn Hanbal: «U hadisda puxta edi», degan. Ahmad al-Ijliy: «Tobeʼin, ishonchli, hadisda sabit; unda ozgina tashayyuʼ bor; hadisi ikki yuzdan kam», degan. Abu Hotim: «Ishonchli, puxta», degan. Yaʼqub ibn Shayba: «Tashayyuʼi bilan birga ishonchli va sabit», degan. Jarir ibn Abdulhamid aytadi: Shuʼba Basraga kelganida: «Bizga ishonchli ashoblaringdan hadis ayt», deyishdi; u: «Agar sizga ishonchli ashoblarimdan aytsam, faqat shu shiʼalardan ozgina kishilar haqida aytgan boʻlaman: al-Hakam, Salama ibn Kuhayl, Habib ibn Abu Sobit va Mansur», dedi. Xalaf ibn Havshab Talha ibn Musarrifdan: «Bir joyda jamlangan boʻlsak, bu pastak boʻyli — yaʼni Salama ibn Kuhayl — ishimizda bizni yengardi», deb naql qiladi. Ibn al-Muborak Sufyondan: «Bizga Salama ibn Kuhayl hadis aytdi; u ustunlardan bir ustun edi», deb naql qiladi va musht tugadi. Abdurrahmon ibn Mahdiy: «Kufada toʻrt kishidan sabitroq kishi yoʻq edi: Mansur, Abu Husayn, Salama ibn Kuhayl va Amr ibn Murra», degan. Oʻgʻli Yahyo ibn Salama: «Otam 47 h. yilda tugʻildi va 121 h. yilning Ashuro kunida vafot etdi», degan; uning vafoti tarixida bir jamoa ham shunday degan. Ahmad ibn Hanbal: «121 h. yilning oxirida vafot etdi», degan. Al-Haysam, Ibn Saʼd va Abu Ubayd: «122 h. yilda vafot etdi», deganlar. Mutayyan va Horun ibn Hotim: «123 h. yilda», deganlar.У Салама ибн Куҳайл ибн Ҳусайн — имом, сабит, ҳофиз, Абу Яҳё ал-Ҳазрамий, сўнгра ат-Тунаъий ал-Куфийдир. Тунаъа — Ҳазрамавтдан бир тармоқ; Ибн ал-Калбийдан ривоят қилинишича, Тинъа — ичида Бараҳут қудуғи бўлган бир қишлоқдир. У Ибн Умарнинг ва Зайд ибн Арқамнинг ҳузурига кирган. Абу Жуҳайфа ас-Сувоий, Жундуб ал-Бажалий, Ибн Абу Авфо, Абу-т-Туфайл, Сувайд ибн Ғафала, Абу Воил, Ҳабба ибн Жувайн, Ҳужайя ибн Адий, Зайд ибн Ваҳб, Саъид ибн Жубайр, аш-Шаъбий, Саъид ибн Абдурраҳмон ибн Абзо, Алқама ибн Қайс, Курайб, Мужоҳид ва бир нечалардан ҳадис айтди. Ундан ўғли Яҳё ибн Салама, Мансур, ал-Аъмаш, Ҳилол ибн Ясоф — у унинг шайхларидан — ал-Аввом ибн Ҳавшаб, Зайд ибн Абу Унайса, Шуъба, ас-Саврий, ал-Ҳасан ибн Солиҳ ибн Ҳайй ва унинг акаси Али ибн Солиҳ, Мисъар, Уқайл ибн Холид ва яна кўплар ривоят қилганлар. Али ибн ал-Мадиний: «Унинг икки юз эллик ҳадиси бор», деган. Аҳмад ибн Ҳанбал: «У ҳадисда пухта эди», деган. Аҳмад ал-Ижлий: «Тобеъин, ишончли, ҳадисда сабит; унда озгина ташайюъ бор; ҳадиси икки юздан кам», деган. Абу Ҳотим: «Ишончли, пухта», деган. Яъқуб ибн Шайба: «Ташайюъи билан бирга ишончли ва сабит», деган. Жарир ибн Абдулҳамид айтади: Шуъба Басрага келганида: «Бизга ишончли ашобларингдан ҳадис айт», дейишди; у: «Агар сизга ишончли ашобларимдан айцам, фақат шу шиъалардан озгина кишилар ҳақида айтган бўламан: ал-Ҳакам, Салама ибн Куҳайл, Ҳабиб ибн Абу Собит ва Мансур», деди. Халаф ибн Ҳавшаб Талҳа ибн Мусаррифдан: «Бир жойда жамланган бўлсак, бу пастак бўйли — яъни Салама ибн Куҳайл — ишимизда бизни енгарди», деб нақл қилади. Ибн ал-Муборак Суфёндан: «Бизга Салама ибн Куҳайл ҳадис айтди; у устунлардан бир устун эди», деб нақл қилади ва мушт тугади. Абдурраҳмон ибн Маҳдий: «Куфада тўрт кишидан сабитроқ киши йўқ эди: Мансур, Абу Ҳусайн, Салама ибн Куҳайл ва Амр ибн Мурра», деган. Ўғли Яҳё ибн Салама: «Отам 47 ҳ. йилда туғилди ва 121 ҳ. йилнинг Ашуро кунида вафот этди», деган; унинг вафоти тарихида бир жамоа ҳам шундай деган. Аҳмад ибн Ҳанбал: «121 ҳ. йилнинг охирида вафот этди», деган. Ал-Ҳайсам, Ибн Саъд ва Абу Убайд: «122 ҳ. йилда вафот этди», деганлар. Мутайян ва Ҳорун ибн Ҳотим: «123 ҳ. йилда», деганлар.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 9, b. 298Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 9, б. 298
at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy)ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий)
Jundab va Abu Juhayfadan eshitgan. Abu Nuaym: bir yuz yigirma birinchi yilda vafot etgan, dedi. Menga Ibn Abul-Asvad Ibn Mahdiydan (naql qilib) aytdi: Kufada toʻrt kishidan koʻra sobitrogʻi boʻlmagan: Mansur, Abu Husayn, Salama ibn Kuhayl va Amr ibn Murra; Mansur esa Kufa ahlining eng sobiti edi. Undan Mansur, Aʼmash, as-Savriy va Shuʼba rivoyat qilgan. Menga Muhammad ibn Humayd aytdi: Ashʼas ibn Attof Abun-Nazr al-Asadiy al-Kufiy bizga aytdi, al-Qosim ibn Habib bizga aytdi, u Salama ibn Kuhayldan, u Abu Voildan: Ali ikki hakamning hakamligidan keyin odamlarga xutba qilib: «Dushmaningiz sari yurish qilinglar», dedi. Ular: «Qish-ku», dedilar. U: «Qishdan sizga yetadigan narsa ularga ham yetadi», dedi. Ular u bilan yurdilar; u nomini aytgan bir joyga yetganlarida: «Menga Paygʻambar ﷺ shu yurishni yurishimni va shu manzilga tushishimni aytganlar», dedi.Жундаб ва Абу Жуҳайфадан эшитган. Абу Нуайм: бир юз йигирма биринчи йилда вафот этган, деди. Менга Ибн Абул-Асвад Ибн Маҳдийдан (нақл қилиб) айтди: Куфада тўрт кишидан кўра собитроғи бўлмаган: Мансур, Абу Ҳусайн, Салама ибн Куҳайл ва Амр ибн Мурра; Мансур эса Куфа аҳлининг энг собити эди. Ундан Мансур, Аъмаш, ас-Саврий ва Шуъба ривоят қилган. Менга Муҳаммад ибн Ҳумайд айтди: Ашъас ибн Аттоф Абун-Назр ал-Асадий ал-Куфий бизга айтди, ал-Қосим ибн Ҳабиб бизга айтди, у Салама ибн Куҳайлдан, у Абу Воилдан: Али икки ҳакамнинг ҳакамлигидан кейин одамларга хутба қилиб: «Душманингиз сари юриш қилинглар», деди. Улар: «Қиш-ку», дедилар. У: «Қишдан сизга етадиган нарса уларга ҳам етади», деди. Улар у билан юрдилар; у номини айтган бир жойга етганларида: «Менга Пайғамбар ﷺ шу юришни юришимни ва шу манзилга тушишимни айтганлар», деди.
Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 5, b. 70Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 5, б. 70