Salohuddin Xalil ibn Aybak ibn Abdulloh as-Safadiy
Muhaddis
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Mashhur adib; 697-yilda tugʻilgan va yaxshi xat yozgan. Oʻzi haqida: otam yigirma yoshim toʻlgunicha ilm bilan mashgʻul boʻlishimga yoʻl bermadi, soʻng oʻzim talab qildim, degan. ash-Shihob Mahmud, Ibn Sayyid an-Nos, Ibn Nubata va Abu Hayyondan olgan, al-Mizziy va ad-Dabusiydan eshitgan, toliblar bilan yurib tiboqlarni yozgan, chiroyli sheʼr aytib, undan juda koʻp toʻplagan va tarassul qilgan. Kitoblari: harflar tartibida oʻttizga yaqin jildli katta tarixi «al-Vofiy bil-vafayot», undan zamondoshlarini ajratib olti jildda tuzgan «Aʼvon an-nasr va aʼyon al-asr», ikki jildli «Lomiyyat al-Ajam» sharhi, ikki jildli «Alhon as-savojiʼ», «Jarr az-zayl fi vasf al-xayl», «Kashf al-hol fi vasf al-xol» va «Fazz al-xitom an at-tavriya val-istixdom». Avval Safadda daraj kotibligini, soʻng Qohirada sir kotibligini va boshqa ishlarni olib turgan. Suhbati yaxshi, muruvvati goʻzal edi — goʻzal xulq va chiroyli fazilatlarda unga borib toʻxtardi. Ibn Kasir: «Asarlari yuzlab jildga yetdi va ehtimol Devon al-inshoʼda yozgani bundan ikki barobar», degan. ash-Shavkoniy esa: badiʼ maʼnolarni koʻp kuzatgani uchun sheʼrining kuchsizi koʻpayib ketgan, ustiga uning goʻzalligini haddan oshirib maqtashi ogʻirlikni oshiradi — garchi baʼzan chindan goʻzal narsa keltirsa ham, deydi; yana u ustozi Ibn Nubata sheʼrining maʼnolarini oʻgʻirlab oʻziga nazm qilar edi va Ibn Nubata bu haqda «Xubz ash-shaʼir al-maʼkul al-mazmum» degan asar yozib, uning sheʼridan oʻgʻirlaganlarini bayon qilgan. 764-yil shavvolining oʻninchi kechasi Damashqda vafot etgan.Машҳур адиб; 697-йилда туғилган ва яхши хат ёзган. Ўзи ҳақида: отам йигирма ёшим тўлгунича илм билан машғул бўлишимга йўл бермади, сўнг ўзим талаб қилдим, деган. аш-Шиҳоб Маҳмуд, Ибн Саййид ан-Нос, Ибн Нубата ва Абу Ҳайёндан олган, ал-Миззий ва ад-Дабусийдан эшитган, толиблар билан юриб тибоқларни ёзган, чиройли шеър айтиб, ундан жуда кўп тўплаган ва тарассул қилган. Китоблари: ҳарфлар тартибида ўттизга яқин жилдли катта тарихи «ал-Вофий бил-вафаёт», ундан замондошларини ажратиб олти жилдда тузган «Аъвон ан-наср ва аъён ал-аср», икки жилдли «Ломийят ал-Ажам» шарҳи, икки жилдли «Алҳон ас-савожиъ», «Жарр аз-зайл фи васф ал-хайл», «Кашф ал-ҳол фи васф ал-хол» ва «Фазз ал-хитом ан ат-таврия вал-истихдом». Аввал Сафадда дараж котиблигини, сўнг Қоҳирада сир котиблигини ва бошқа ишларни олиб турган. Суҳбати яхши, муруввати гўзал эди — гўзал хулқ ва чиройли фазилатларда унга бориб тўхтарди. Ибн Касир: «Асарлари юзлаб жилдга етди ва эҳтимол Девон ал-иншўда ёзгани бундан икки баробар», деган. аш-Шавконий эса: бадиъ маъноларни кўп кузатгани учун шеърининг кучсизи кўпайиб кетган, устига унинг гўзаллигини ҳаддан ошириб мақташи оғирликни оширади — гарчи баъзан чиндан гўзал нарса келтирса ҳам, дейди; яна у устози Ибн Нубата шеърининг маъноларини ўғирлаб ўзига назм қилар эди ва Ибн Нубата бу ҳақда «Хубз аш-шаъир ал-маъкул ал-мазмум» деган асар ёзиб, унинг шеъридан ўғирлаганларини баён қилган. 764-йил шавволининг ўнинчи кечаси Дамашқда вафот этган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 0Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 0
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Bayt ul-mol vakili va dast muvaqqiʼi edi. Shavvolning oʻninchi yakshanba kechasi vafot etdi, yakshanba tongida jomeʼda janozasi oʻqilib Sufiyada dafn qilindi. Tarix, lugʻat va adabdan koʻp narsa yozdi; sheʼrlari ustun, egallagan fanlari rang-barang edi. Toʻplab, tasnif qilib, kitoblar bitdi va ikki yuzga yaqin jild yozib qoldirdi.Байт ул-мол вакили ва даст муваққиъи эди. Шавволнинг ўнинчи якшанба кечаси вафот этди, якшанба тонгида жомеъда жанозаси ўқилиб Суфияда дафн қилинди. Тарих, луғат ва адабдан кўп нарса ёзди; шеърлари устун, эгаллаган фанлари ранг-баранг эди. Тўплаб, тасниф қилиб, китоблар битди ва икки юзга яқин жилд ёзиб қолдирди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 7975Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 7975