Sayyid Aliy ibn Ibrohim ibn Aliy ibn Ibrohim ibn Ahmad ibn Omir ash-Shahid

Shaharada 1143 yili — bir qavlga koʻra 1139 yili — tugʻilib, u yerdagi ilm ahliga oʻqidi; soʻng Kavkabonga koʻchib sayyid Iso ibn Muhammad ibn al-Husayn kabi olimlarga, keyin Sanʼoga borib alloma sayyid Ahmad ibn Muhammad ibn Ishoq va qozi Ahmad ibn Soleh ibn Abi-r-Rijolga oʻqidi; Sanʼoda qaror topib uylandi. Barcha ilmlarda imom, har fanni tahqiq qilgan, sokinlik va vaqorda nazirini topish qiyin kishi edi: ilm ahli bilan bir fan haqida bahs boshlansa, aslo gapirmay jim qarab turar, ular esa oxirida unga qaytar, u hammaga maqbul, har bir eshitguvchini qanoatlantiradigan soʻz aytardi. Umri boʻyi shu odati oʻzgarmadi, hech narsada yengiltaklik qilmadi va tilini saqlagani, oʻziga tegishlisiga qaragani va keraksizga aralashmagani, dunyoviy mansablarga bogʻlanmagani uchun unga aslo dushman topilmadi; shu sababli uni maqtash ijmoʻ soʻzi, fazlini eʼtirof etish nizosiz edi. Oilasi va bolalariga ham shu yoʻlni tutar, ovqat yo ichimlikni unutib qoʻyishsa, soʻramas, ularni malomat ham qilmasdi — ash-Shavkoniy uning bir kun tushlik vaqti janoza bilan chiqib, kechga qadar hech nima soʻramay oʻtirgani va bir kecha uyiga kirib, ahli sezmagani uchun yarim tungacha chiroqsiz, qahvasiz qorongʻida oʻtirgani haqida oʻzidan eshitgan. Johiliyat va islom shoirlarining sheʼrlarini hamda zamon ahlining koʻpi bilmaydigan xabarlarni yodlashda naziri yoʻq edi; shunga qaramay majlisda kimdir bir xabarni qoʻshib-kamaytirib, gʻalat va tahrif bilan aytsa, xuddi bilmagandek quloq solar, tugatgach uni yaxshi deb qoʻyib jim boʻlardi — faqat kimdir soʻrasa yoki hikoya qilguvchi undan yoʻl istasa, oʻshanda uni shirin ibora bilan, sheʼrini bir zarrasini ham qoldirmay imlo qilar edi. Takallufi kam, xumulga moyil, zohir boʻlishga ragʻbatsiz edi va faqat mustahkam qadam ustida turgan masalada gapirardi.Шаҳарада 1143 йили — бир қавлга кўра 1139 йили — туғилиб, у ердаги илм аҳлига ўқиди; сўнг Кавкабонга кўчиб саййид Исо ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳусайн каби олимларга, кейин Санъога бориб аллома саййид Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Исҳоқ ва қози Аҳмад ибн Солеҳ ибн Аби-р-Рижолга ўқиди; Санъода қарор топиб уйланди. Барча илмларда имом, ҳар фанни таҳқиқ қилган, сокинлик ва вақорда назирини топиш қийин киши эди: илм аҳли билан бир фан ҳақида баҳс бошланса, асло гапирмай жим қараб турар, улар эса охирида унга қайтар, у ҳаммага мақбул, ҳар бир эшитгувчини қаноатлантирадиган сўз айтарди. Умри бўйи шу одати ўзгармади, ҳеч нарсада енгилтаклик қилмади ва тилини сақлагани, ўзига тегишлисига қарагани ва кераксизга аралашмагани, дунёвий мансабларга боғланмагани учун унга асло душман топилмади; шу сабабли уни мақташ ижмў сўзи, фазлини эътироф этиш низосиз эди. Оиласи ва болаларига ҳам шу йўлни тутар, овқат ё ичимликни унутиб қўйишса, сўрамас, уларни маломат ҳам қилмасди — аш-Шавконий унинг бир кун тушлик вақти жаноза билан чиқиб, кечга қадар ҳеч нима сўрамай ўтиргани ва бир кеча уйига кириб, аҳли сезмагани учун ярим тунгача чироқсиз, қаҳвасиз қоронғида ўтиргани ҳақида ўзидан эшитган. Жоҳилият ва ислом шоирларининг шеърларини ҳамда замон аҳлининг кўпи билмайдиган хабарларни ёдлашда назири йўқ эди; шунга қарамай мажлисда кимдир бир хабарни қўшиб-камайтириб, ғалат ва таҳриф билан айца, худди билмагандек қулоқ солар, тугатгач уни яхши деб қўйиб жим бўларди — фақат кимдир сўраса ёки ҳикоя қилгувчи ундан йўл истаса, ўшанда уни ширин ибора билан, шеърини бир заррасини ҳам қолдирмай имло қилар эди. Такаллуфи кам, хумулга мойил, зоҳир бўлишга рағбациз эди ва фақат мустаҳкам қадам устида турган масалада гапирарди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 416Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 416