Sayyid Aliy ibn Ibrohim ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Soloh al-Amir

Tasniflar sohibi sayyid Muhammadning nabirasi. Zulqaʼda oyida tugʻilib, arab tili va hadis oʻqidi va koʻp mashgʻul boʻlmasa-da, oʻta zehnli, tez fahmli, idroki kuchli, ziyrak, iborasi fasih, nazmi va nasri aʼlo boʻlgani uchun juda qisqa muddatda foyda oldi. Asarlaridan: «as-Sirr al-masun fi nuktat al-izhor va-l-izmor», qurolni oltin bilan bezashning haromligi haqidagi risola, «Taʼnis arbob as-safo fi mavlid al-Mustafo», «an-Nafahot ar-rabboniya va-l-lamahot ar-rahmoniya» va «al-Fath al-ilohiy bi-tanbih al-lohiy» — barchasi yaxshi. Bir necha bor haj qildi, Sanʼo bilan Makka orasida borib-keldi; adabga moyil boʻlib jarangdor qasidalar va goʻzal qitʼalar yozdi, sheʼrlari Yaman oʻlkalarida yoyilib, odamlar ularni koʻchirib yodladi. Soʻng oʻzini yigʻib sheʼrni tark etdi va ibodat, zikr, vaʼz hamda avomga din ishlarini oʻrgatishga yuz burdi: Sanʼo jomeʼida, boshqa masjidlarida va Ravza jomeʼida majlislar tuzdi, unga katta olomon yigʻildi. Gapirganda majlis boshidan oxirigacha bir iborada ham qoqilmay, bir soʻzda ham ikkilanmay, goʻyo kitobdan imlo qilayotgandek Qurʼon oyatlari va nabaviy hadislarni ketma-ket keltirardi. Fasohatli, mahoratli, himmati kuchli, iffatli, qoʻlidan kelganicha munkarni inkor qiluvchi edi va bunday hol yuz berganda koʻpincha ash-Shavkoniyga murojaat qilib, uni daf etishda birga turardi. Gʻiybat va chaqimchilikdan qaytarishda kamoli tugal edi — majlisida hech kimning yomon zikr qilinishiga yoʻl qoʻymasdi. Shunga qaramay unga raqobat qilinishi, ustidan koʻp gapirilishi va aybi izlanishidan omon qolmadi, u esa sabr qilib savob kutdi. Sheʼrni tashlagach ash-Shavkoniyga bir necha bayt yozgan, u ham javob qaytargan.Таснифлар соҳиби саййид Муҳаммаднинг набираси. Зулқаъда ойида туғилиб, араб тили ва ҳадис ўқиди ва кўп машғул бўлмаса-да, ўта зеҳнли, тез фаҳмли, идроки кучли, зийрак, ибораси фасиҳ, назми ва насри аъло бўлгани учун жуда қисқа муддатда фойда олди. Асарларидан: «ас-Сирр ал-масун фи нуктат ал-изҳор ва-л-измор», қуролни олтин билан безашнинг ҳаромлиги ҳақидаги рисола, «Таънис арбоб ас-сафо фи мавлид ал-Мустафо», «ан-Нафаҳот ар-раббония ва-л-ламаҳот ар-раҳмония» ва «ал-Фатҳ ал-илоҳий би-танбиҳ ал-лоҳий» — барчаси яхши. Бир неча бор ҳаж қилди, Санъо билан Макка орасида бориб-келди; адабга мойил бўлиб жарангдор қасидалар ва гўзал қитъалар ёзди, шеърлари Яман ўлкаларида ёйилиб, одамлар уларни кўчириб ёдлади. Сўнг ўзини йиғиб шеърни тарк этди ва ибодат, зикр, ваъз ҳамда авомга дин ишларини ўргатишга юз бурди: Санъо жомеъида, бошқа масжидларида ва Равза жомеъида мажлислар тузди, унга катта оломон йиғилди. Гапирганда мажлис бошидан охиригача бир иборада ҳам қоқилмай, бир сўзда ҳам иккиланмай, гўё китобдан имло қилаётгандек Қуръон оятлари ва набавий ҳадисларни кетма-кет келтирарди. Фасоҳатли, маҳоратли, ҳиммати кучли, иффатли, қўлидан келганича мункарни инкор қилувчи эди ва бундай ҳол юз берганда кўпинча аш-Шавконийга мурожаат қилиб, уни даф этишда бирга турарди. Ғийбат ва чақимчиликдан қайтаришда камоли тугал эди — мажлисида ҳеч кимнинг ёмон зикр қилинишига йўл қўймасди. Шунга қарамай унга рақобат қилиниши, устидан кўп гапирилиши ва айби изланишидан омон қолмади, у эса сабр қилиб савоб кутди. Шеърни ташлагач аш-Шавконийга бир неча байт ёзган, у ҳам жавоб қайтарган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 420Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 420