Sayyid Muhsin ibn Abdulkarim ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Ishoq ibn al-Mahdiy Ahmad ibn al-Hasan ibn al-Imom al-Qosim ibn Muhammad

Zamondoshlaridan hech kimda boʻlmagan tarzda oʻsdi: hali talab bilan mashgʻul boʻlmasidan, maktabda oʻqib yurgan chogʻidayoq goʻzal sheʼr aytdi. Soʻng asr olimlaridan bir jamoaga — alloma sayyid Ibrohim ibn Abdulqodir, alloma qozi al-Husayn ibn Ahmad as-Siyogʻiy va boshqalarga — oʻqidi; ash-Shavkoniyga ar-Raziyning «Kofiya» sharhidan, «Mugʻni-l-labib»dan, «al-Kashshof»dan va uning hoshiyalaridan oʻqidi. Zehni sharif, tabiati zarif, fahmi aʼlo, aqli toʻla, adabi yangi; balogʻat yoshida turib katta olimlar va fozil adiblar bilan qasidalar almashdi, hozir yigitlik yoshida olimlar qatorida sanaladi va Sanʼo shoirlarining aʼyonlari orasida zikr qilinadi. «Mugʻni-l-labib»ni goʻzal nazmga solib, unga foydali sharh yozgani xabar qilinadi. Ash-Shavkoniy hikoya qiladi: koʻp yillar oldin oʻzi, shayxlaridan alloma sayyid Abdulqodir ibn Ahmad, alloma al-Hasan ibn Ismoil al-Magʻribiy va zamon olimlari hamda Sanʼo aʼyonlari — ular orasida uning otasi va amakisi — bilan chiqqanida, jamoada oʻn yoshlar atrofidagi bolalar bor edi; boshqa bolalar oʻynab yurganda u oʻsha allomalar orasidagi ilmiy murojaatlar va adabiy mushoiralarga quloq solar, kichiklarning ishiga qaramasdi. Ash-Shavkoniy holidan hayratlanib olimlarga unga qarashni ishora qildi; oʻshanda otasi uning shu yoshda yamanliklar «hamayniy» deydigan lahnli sheʼrdan koʻp aytganini xabar qildi va boshqasidan ham sheʼr rivoyat qildi — bu allomalarning hammasi hayratlanib unga yuzlandi. Oradan bir necha kun oʻtmay unga yaxshi, aʼlo nazm koʻrindi va u yangi oy kabi oʻsib, kamolning eng yuqori martabalariga yetdi.Замондошларидан ҳеч кимда бўлмаган тарзда ўсди: ҳали талаб билан машғул бўлмасидан, мактабда ўқиб юрган чоғидаёқ гўзал шеър айтди. Сўнг аср олимларидан бир жамоага — аллома саййид Иброҳим ибн Абдулқодир, аллома қози ал-Ҳусайн ибн Аҳмад ас-Сиёғий ва бошқаларга — ўқиди; аш-Шавконийга ар-Разийнинг «Кофия» шарҳидан, «Муғни-л-лабиб»дан, «ал-Кашшоф»дан ва унинг ҳошияларидан ўқиди. Зеҳни шариф, табиати зариф, фаҳми аъло, ақли тўла, адаби янги; балоғат ёшида туриб катта олимлар ва фозил адиблар билан қасидалар алмашди, ҳозир йигитлик ёшида олимлар қаторида саналади ва Санъо шоирларининг аъёнлари орасида зикр қилинади. «Муғни-л-лабиб»ни гўзал назмга солиб, унга фойдали шарҳ ёзгани хабар қилинади. Аш-Шавконий ҳикоя қилади: кўп йиллар олдин ўзи, шайхларидан аллома саййид Абдулқодир ибн Аҳмад, аллома ал-Ҳасан ибн Исмоил ал-Мағрибий ва замон олимлари ҳамда Санъо аъёнлари — улар орасида унинг отаси ва амакиси — билан чиққанида, жамоада ўн ёшлар атрофидаги болалар бор эди; бошқа болалар ўйнаб юрганда у ўша алломалар орасидаги илмий мурожаатлар ва адабий мушоираларга қулоқ солар, кичикларнинг ишига қарамасди. Аш-Шавконий ҳолидан ҳайратланиб олимларга унга қарашни ишора қилди; ўшанда отаси унинг шу ёшда яманликлар «ҳамайний» дейдиган лаҳнли шеърдан кўп айтганини хабар қилди ва бошқасидан ҳам шеър ривоят қилди — бу алломаларнинг ҳаммаси ҳайратланиб унга юзланди. Орадан бир неча кун ўтмай унга яхши, аъло назм кўринди ва у янги ой каби ўсиб, камолнинг энг юқори мартабаларига етди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 78Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 78